| njye | Pronomen | I | Njye nditeguye ubu. I am ready now. |
|---|
| wowe | Pronomen | you | Wowe ugira neza cyane. You are very kind. |
|---|
| we | Pronomen | he | We ni inshuti yanjye. He is my friend. |
|---|
| we | Pronomen | she | We ari mu rugo. She is at home. |
|---|
| twe | Pronomen | we | Twe dukora buri munsi. We work every day. |
|---|
| bo | Pronomen | they | Bo baba i Kigali. They live in Kigali. |
|---|
| iki | Pronomen | what | Ushaka iki ubu? What do you want now? |
|---|
| he | Adverb | where | Baba he? Where do they live? |
|---|
| ryari | Adverb | when | Uzaza ryari? When will you come? |
|---|
| nde | Pronomen | who | Ni nde uri ku muryango? Who is at the door? |
|---|
| kuki | Adverb | why | Kuki ubabaye? Why are you sad? |
|---|
| gute | Adverb | how | Wiga gute? How do you learn? |
|---|
| kuba | Verb | to be | Barishimye uyu munsi. They are happy today. |
|---|
| kugira | Verb | to have | Mfite igitabo. I have a book. |
|---|
| gukora | Verb | to do | Dukora akazi kacu. We do our work. |
|---|
| kujya | Verb | to go | Njya ku ishuri. I go to school. |
|---|
| kuza | Verb | to come | Baza buri gitondo. They come every morning. |
|---|
| kubona | Verb | to see | Mbona ukwezi. I see the moon. |
|---|
| kumenya | Verb | to know | Tuzi igisubizo. We know the answer. |
|---|
| gutekereza | Verb | to think | Ntekereza ku buzima. I think about life. |
|---|
| gushaka | Verb | to want | Bashaka amazi menshi. They want more water. |
|---|
| gukenera | Verb | to need | Dukeneye igihe kinini. We need more time. |
|---|
| gukora | Verb | to make | Akora icyayi cyiza. She makes good tea. |
|---|
| gutwara | Verb | to take | Twara umufuka mu rugo. Take the bag home. |
|---|
| guha | Verb | to give | Mpa icyo gitabo. Give me that book. |
|---|
| kuvuga | Verb | to say | Bavuga ukuri. They say the truth. |
|---|
| kubwira | Verb | to tell | Mbwira izina ryawe. Tell me your name. |
|---|
| kubaza | Verb | to ask | Mbaza ikibazo. I ask a question. |
|---|
| kubona | Verb | to find | Twabonye urufunguzo. We found the key. |
|---|
| kureba | Verb | to look | Reba ikirere. Look at the sky. |
|---|
| gukoresha | Verb | to use | Dukoresha iyi meza. We use this table. |
|---|
| gukora | Verb | to work | Bakora mu mujyi. They work in the city. |
|---|
| kurya | Verb | to eat | Abana barya umuceri uyu munsi. Children eat rice today. |
|---|
| kunywa | Verb | to drink | Nnywa amata buri munsi. I drink milk daily. |
|---|
| gusinzira | Verb | to sleep | Umwana asinzira neza. The child sleeps well. |
|---|
| kugenda | Verb | to walk | Tugenda ku ishuri n'amaguru. We walk to school. |
|---|
| kwiruka | Verb | to run | Abahungu biruka vuba cyane. Boys run very fast. |
|---|
| gusoma | Verb | to read | Nsoma iki gitabo. I read this book. |
|---|
| kwandika | Verb | to write | Yandika buri mugoroba. She writes every evening. |
|---|
| kuvuga | Verb | to speak | Bavuga buhoro hano. They speak slowly here. |
|---|
| gutega amatwi | Verb | to listen | Tega amatwi umwarimu. Listen to the teacher. |
|---|
| kumva | Verb | to hear | Numva umuziki. I hear the music. |
|---|
| kugura | Verb | to buy | Tugura umugati mushya. We buy fresh bread. |
|---|
| kugurisha | Verb | to sell | Bagurisha icyayi hano. They sell tea here. |
|---|
| kwishyura | Verb | to pay | Nishyura amafaranga. I pay the money. |
|---|
| gufasha | Verb | to help | Inshuti zifashanya. Friends help each other. |
|---|
| gukunda | Verb | to love | Dukunda umuryango wacu. We love our family. |
|---|
| kubaho | Verb | to live | Baba mu Rwanda. They live in Rwanda. |
|---|
| gupfa | Verb | to die | Ibiti bishaje bipfa buhoro. Old trees die slowly. |
|---|
| kwiga | Verb | to learn | Abana bigira ku ishuri. Children learn at school. |
|---|
| kwigisha | Verb | to teach | Bigisha abana bato. They teach young children. |
|---|
| gufungura | Verb | to open | Fungura umuryango ubu. Open the door now. |
|---|
| gufunga | Verb | to close | Funga idirishya. Please close the window. |
|---|
| umuntu | Substantiv | person | Uwo muntu agira neza. That person is kind. |
|---|
| umugabo | Substantiv | man | Umugabo ni muremure. The man is tall. |
|---|
| umugore | Substantiv | woman | Umugore araririmba. The woman is singing. |
|---|
| umwana | Substantiv | child | Umwana arasinziriye. The child is sleeping. |
|---|
| umuhungu | Substantiv | boy | Umuhungu yiruka vuba. The boy runs fast. |
|---|
| umukobwa | Substantiv | girl | Umukobwa asoma neza. The girl reads well. |
|---|
| umuryango | Substantiv | family | Umuryango wanjye ni munini. My family is big. |
|---|
| mama | Substantiv | mother | Mama ari mu rugo. My mother is home. |
|---|
| papa | Substantiv | father | Papa akora cyane. My father works hard. |
|---|
| inshuti | Substantiv | friend | Ni inshuti yanjye. She is my friend. |
|---|
| inzu | Substantiv | house | Inzu yabo ni nshya. Their house is new. |
|---|
| urugo | Substantiv | home | Turajya mu rugo. We are going home. |
|---|
| ishuri | Substantiv | school | Ishuri rirafunguye. The school is open. |
|---|
| umujyi | Substantiv | city | Uyu mujyi urahuze. This city is busy. |
|---|
| igihugu | Substantiv | country | U Rwanda ni igihugu cyiza. Rwanda is a beautiful country. |
|---|
| isi | Substantiv | world | Isi irahinduka. The world is changing. |
|---|
| umuhanda | Substantiv | street | Umuhanda ni muremure. The street is long. |
|---|
| icyumba | Substantiv | room | Icyumba gisukuye. The room is clean. |
|---|
| igihe | Substantiv | time | Igihe kigenda vuba cyane. Time passes very quickly. |
|---|
| umunsi | Substantiv | day | Uyu munsi ni umunsi mwiza. Today is a good day. |
|---|
| ijoro | Substantiv | night | Ijoro rirakonje. The night is cold. |
|---|
| igitondo | Substantiv | morning | Iki gitondo ni cyiza. This morning is beautiful. |
|---|
| umugoroba | Substantiv | evening | Tuganira buri mugoroba. We talk every evening. |
|---|
| umweru | Substantiv | week | umweru ugira iminsi irindwi. A week has seven days. |
|---|
| ukwezi | Substantiv | month | Uku kwezi ni kurekure. This month is long. |
|---|
| umwaka | Substantiv | year | Uyu mwaka ni ingenzi. This year is important. |
|---|
| uyu munsi | Adverb | today | Mpuze uyu munsi. I am busy today. |
|---|
| ejo | Adverb | tomorrow | Tuzaza ejo. We will come tomorrow. |
|---|
| ejo hashize | Adverb | yesterday | Yaje ejo hashize mu gitondo. He came yesterday morning. |
|---|
| ubu | Adverb | now | Ngwino hano ubu. Come here now. |
|---|
| izuba | Substantiv | sun | Izuba rirashyushye. The sun is hot. |
|---|
| ukwezi | Substantiv | moon | Ukwezi kuraka. The moon is bright. |
|---|
| inyenyeri | Substantiv | star | Iyo nyenyeri iraka. That star is bright. |
|---|
| ikirere | Substantiv | sky | Ikirere ni ubururu. The sky is blue. |
|---|
| isi | Substantiv | earth | Isi irazengurutse. The earth is round. |
|---|
| umuriro | Substantiv | fire | Umuriro urashyushye. The fire is hot. |
|---|
| amazi | Substantiv | water | Amazi ni ingenzi cyane. Water is very important. |
|---|
| imvura | Substantiv | rain | Imvura iragwa. The rain is falling. |
|---|
| umuyaga | Substantiv | wind | Umuyaga urakomeye. The wind is strong. |
|---|
| igiti | Substantiv | tree | Icyo giti ni kirekire. That tree is tall. |
|---|
| ururabo | Substantiv | flower | Ururabo rwiza. This flower is beautiful. |
|---|
| umusozi | Substantiv | mountain | Uwo musozi ni muremure. That mountain is high. |
|---|
| uruzi | Substantiv | river | Uruzi ni rurerure. The river is long. |
|---|
| inyanja | Substantiv | sea | Inyanja ni ubururu. The sea is blue. |
|---|
| ibiryo | Substantiv | food | Ibiryo byateguwe. The food is ready. |
|---|
| umugati | Substantiv | bread | Ndya umugati buri munsi. I eat bread daily. |
|---|
| umuceri | Substantiv | rice | Duteka umuceri uyu munsi. We cook rice today. |
|---|
| inyama | Substantiv | meat | Barateka inyama. They are cooking meat. |
|---|
| ifi | Substantiv | fish | Ifi ni nshya. The fish is fresh. |
|---|
| igi | Substantiv | egg | Igi ryamenetse. The egg is broken. |
|---|
| amata | Substantiv | milk | Amata ni meza ku bana. Milk is good for children. |
|---|
| imbuto | Substantiv | fruit | Imbuto ni ibiryo byiza. Fruit is healthy food. |
|---|
| icyayi | Substantiv | tea | Anywa icyayi gishyushye. She drinks hot tea. |
|---|
| ikawa | Substantiv | coffee | Nnywa ikawa buri gitondo. I drink coffee every morning. |
|---|
| umutwe | Substantiv | head | Umutwe wanjye urababara uyu munsi. My head hurts today. |
|---|
| ijisho | Substantiv | eye | Ijisho rye ritukura. Her eye is red. |
|---|
| ugutwi | Substantiv | ear | Ugutu kwanjye kwumva neza. My ear hears well. |
|---|
| umunwa | Substantiv | mouth | Fungura umunwa wawe cyane. Open your mouth wide. |
|---|
| izuru | Substantiv | nose | Izuru rye riri kuva amaraso. His nose is bleeding. |
|---|
| ukuboko | Substantiv | hand | Karaba ukuboko kwawe ubu. Wash your hand now. |
|---|
| ikirenge | Substantiv | foot | Ikirenge cyanjye kirakonje. My foot is cold. |
|---|
| umutima | Substantiv | heart | Umutima we urakomeye. Her heart is strong. |
|---|
| izina | Substantiv | name | Izina ryanjye ni Aline. My name is Aline. |
|---|
| igitabo | Substantiv | book | Iki gitabo ni gishya. This book is new. |
|---|
| ijambo | Substantiv | word | Iri jambo ni ingenzi. This word is important. |
|---|
| ururimi | Substantiv | language | Ikinyarwanda ni ururimi rwanjye. Kinyarwanda is my language. |
|---|
| amafaranga | Substantiv | money | Nkeneye amafaranga menshi. I need more money. |
|---|
| akazi | Substantiv | work | Akazi kanjye karakomeye. My work is hard. |
|---|
| urukundo | Substantiv | love | Urukundo ni ingenzi cyane. Love is very important. |
|---|
| umuziki | Substantiv | music | Umuziki ni mwiza. The music is beautiful. |
|---|
| inkuru | Substantiv | story | Iyi nkuru ni y'ukuri. This story is true. |
|---|
| inzira | Substantiv | way | Iyi nzira iroroshye. This way is easy. |
|---|
| ikintu | Substantiv | thing | Icyo kintu ni icyanjye. That thing is mine. |
|---|
| ubuzima | Substantiv | life | Ubuzima ntibworoshye. Life is not easy. |
|---|
| umuryango | Substantiv | door | Umuryango urafunguye. The door is open. |
|---|
| ameza | Substantiv | table | Ameza arasukuye. The table is clean. |
|---|
| intebe | Substantiv | chair | Intebe yamenetse. The chair is broken. |
|---|
| imodoka | Substantiv | car | Imodoka ni nshya. The car is new. |
|---|
| mwiza | Adjektiv | good | Ibi biryo ni byiza. This food is good. |
|---|
| mbi | Adjektiv | bad | Uwo muhanda ni mubi. That road is bad. |
|---|
| munini | Adjektiv | big | Inzu yabo ni nini. Their house is big. |
|---|
| to | Adjektiv | small | Icyumba ni gito. The room is small. |
|---|
| nshya | Adjektiv | new | Mfite igitabo gishya. I have a new book. |
|---|
| kera | Adjektiv | old | Iyo nzu irashaje. That house is old. |
|---|
| kirekire | Adjektiv | long | Umuhanda ni muremure. The road is long. |
|---|
| gito | Adjektiv | short | Uwo mugozi ni mugufi. The rope is short. |
|---|
| muremure | Adjektiv | high | Umusozi ni muremure. The mountain is high. |
|---|
| gito | Adjektiv | low | Urukuta ni rugufi. The wall is low. |
|---|
| shyushye | Adjektiv | hot | Icyayi kirashyushye. The tea is hot. |
|---|
| konje | Adjektiv | cold | Amazi arakonje. The water is cold. |
|---|
| wishimye | Adjektiv | happy | Arishimye uyu munsi. She is happy today. |
|---|
| ababaye | Adjektiv | sad | Umwana arababaye. The child is sad. |
|---|
| mwiza | Adjektiv | beautiful | Ururabo ni rwiza. The flower is beautiful. |
|---|
| yoroshye | Adjektiv | easy | Aka kazi karoroshye. This work is easy. |
|---|
| komeye | Adjektiv | hard | Iri somo rirakomeye. This lesson is hard. |
|---|
| vuba | Adjektiv | fast | Iyi modoka yihuta. This car is fast. |
|---|
| buhoro | Adjektiv | slow | Umusaza agenda buhoro. The old man walks slow. |
|---|
| ukuri | Adjektiv | right | Igisubizo cyawe ni ukuri. Your answer is right. |
|---|
| ikosa | Adjektiv | wrong | Icyo gisubizo ni ikosa. That answer is wrong. |
|---|
| ingenzi | Adjektiv | important | Amazi ni ingenzi ku buzima. Water is important for life. |
|---|
| ukuri | Adjektiv | true | Iyi nkuru ni y'ukuri. This story is true. |
|---|
| cyuzuye | Adjektiv | full | Igikombe cyuzuye. The cup is full. |
|---|
| kirimo ubusa | Adjektiv | empty | Icyumba kirimo ubusa. The room is empty. |
|---|
| muto | Adjektiv | young | Umwana ni muto. The child is young. |
|---|
| komeye | Adjektiv | strong | Uwo mugabo arakomeye. That man is strong. |
|---|
| ntege nke | Adjektiv | weak | Umwana urwaye afite intege nke. The sick child is weak. |
|---|
| umutuku | Adjektiv | red | Ururabo ni umutuku. The flower is red. |
|---|
| ubururu | Adjektiv | blue | Ikirere ni ubururu. The sky is blue. |
|---|
| icyatsi | Adjektiv | green | Ibyatsi ni icyatsi. The grass is green. |
|---|
| umuhondo | Adjektiv | yellow | Imbuto ni umuhondo. The fruit is yellow. |
|---|
| umweru | Adjektiv | black | Umufuka ni umukara. The bag is black. |
|---|
| umweru | Adjektiv | white | Amata ni umweru. The milk is white. |
|---|
| yego | Interjektion | yes | Yego, ndabyumva ubu. Yes, I understand now. |
|---|
| oya | Interjektion | no | Oya, simbizi. No, I do not know. |
|---|
| nt | Adverb | not | Ntabwo niteguye. I am not ready. |
|---|
| na | Konjunktion | and | Icyayi n'umugati byateguwe. Tea and bread are ready. |
|---|
| cyangwa | Konjunktion | or | Icyayi cyangwa ikawa birashoboka. Tea or coffee is fine. |
|---|
| ariko | Konjunktion | but | Ndarushye, ariko ndishimye. I am tired, but happy. |
|---|
| niba | Konjunktion | if | Niba uza, turarya. If you come, we eat. |
|---|
| kubera ko | Konjunktion | because | Nagumye kubera ko imvura yaguye. I stayed because it rained. |
|---|
| hamwe na | Präposition | with | Naje hamwe n'inshuti yanjye. I came with my friend. |
|---|
| nta | Präposition | without | Yagiye nta mafaranga afite. He left without money. |
|---|
| ku bwa | Präposition | for | Iyi mpano ni iyawe. This gift is for you. |
|---|
| kuva | Präposition | from | Yavuye ku ishuri. She came from school. |
|---|
| ku | Präposition | to | Twagiye i Kigali. We went to Kigali. |
|---|