| I | सर्वनाम | teen | I am here now. Teen waye’ tin wáaj. |
|---|
| you | सर्वनाम | teech | You are my friend. Teech in wóolil máak. |
|---|
| we | सर्वनाम | to’on | We work every day. To’on k meyaj tuláakal k’iin. |
|---|
| what | सर्वनाम | ba'ax | What do you want now? Ba'ax a k'áat lela'? |
|---|
| where | क्रिया विशेषण | tu'ux | Where is your house? Tu'ux yan a naj? |
|---|
| when | क्रिया विशेषण | báax k'iin | When will you come here? Báax k'iin táan a taal waye'? |
|---|
| who | सर्वनाम | máax | Who is that person? Máax le máako'? |
|---|
| why | क्रिया विशेषण | ba'axten | Why are you sad today? Ba'axten a yaj óol bejla'e'? |
|---|
| how | क्रिया विशेषण | bix | How do you do that? Bix a beetik lelo'? |
|---|
| to be | क्रिया | yan | There is water here. Yan ja' waye'. |
|---|
| to have | क्रिया | yan | I have a book. Yan junp'éel booko' tin wéetel. |
|---|
| to do | क्रिया | beetik | I do my work early. Teen in beetik in meyaj sáamal. |
|---|
| to go | क्रिया | bin | We go to school daily. To'on k bin ti' escuela tuláakal k'iin. |
|---|
| to come | क्रिया | taal | Please come to my house. Táalan in najil. |
|---|
| to see | क्रिया | wilik | I see the big tree. Teen in wilik le nojoch che'o'. |
|---|
| to want | क्रिया | k'áat | I want cold water. Teen in k'áat síis ja'. |
|---|
| to make | क्रिया | beetik | |
|---|
| to give | क्रिया | ts'áaik | I give you food. Teen in ts'áaik tech hanal. |
|---|
| to say | क्रिया | a'alik | |
|---|
| to ask | क्रिया | k'áatik | I ask one question. Teen in k'áatik junp'éel k'áat chi'. |
|---|
| to work | क्रिया | meyaj | I work in the morning. Teen in meyaj sáastale'. |
|---|
| to eat | क्रिया | hanal | The child eats rice. Le paalo' u hanal arroz. |
|---|
| to drink | क्रिया | uk'ik | I drink hot tea. Teen in uk'ik chokoj té. |
|---|
| to sleep | क्रिया | wenel | The boy sleeps at night. Le xi'ipaloo' u wenel ak'ab. |
|---|
| to walk | क्रिया | xíimbal | We walk on the street. To'on k xíimbal ti' bej. |
|---|
| to run | क्रिया | áalkab | The girl runs fast. Le xch'úupaloo' áalkab séeb. |
|---|
| to read | क्रिया | xook | I read this book. Teen in xook lela' libro. |
|---|
| to write | क्रिया | ts'íib | You write your name. Teech a ts'íib a k'aaba'. |
|---|
| to speak | क्रिया | t'aan | We speak our language. To'on k t'aan k t'aan. |
|---|
| to listen | क्रिया | u'uyik | Please listen to me now. U'uy ten bejla'e'. |
|---|
| to hear | क्रिया | u'uyik | I hear the wind. Teen in u'uyik le iik'o'. |
|---|
| to love | क्रिया | yaakuntik | I love my family. Teen in yaakuntik in láak'o'ob. |
|---|
| to live | क्रिया | kuxtal | We live in this city. To'on k kuxtal ti' lela' kaj. |
|---|
| to die | क्रिया | kíimil | The old man died yesterday. |
|---|
| to learn | क्रिया | kanik | Children learn at school. Le paalalo'obo' u kanik ti' escuela. |
|---|
| to teach | क्रिया | ka'ansik | My mother teaches children. In na' ka'ansik paalal. |
|---|
| to open | क्रिया | je'eb | Open the door, please. Je'eben le ju'unajo'. |
|---|
| to close | क्रिया | ts'ap | Close the door now. Ts'ape'en le ju'unajo' bejla'e'. |
|---|
| person | संज्ञा | máak | |
|---|
| man | संज्ञा | wiinik | The man is tall. Le wíiniko' káanal. |
|---|
| woman | संज्ञा | xch'úupal | The woman is happy. Le xch'úupalo' ki'imak óol. |
|---|
| child | संज्ञा | paalal | The child is sleeping. Le paalalo' táan u wenel. |
|---|
| boy | संज्ञा | xi'ipal | The boy reads quietly. Le xi'ipaloo' u xook ch'ooj. |
|---|
| girl | संज्ञा | xch'úupal | |
|---|
| family | संज्ञा | láak'o'ob | My family lives here. In láak'o'ob kuxtal waye'. |
|---|
| mother | संज्ञा | na' | My mother makes bread. In na' u beetik pan. |
|---|
| father | संज्ञा | yuum | My father works hard. In yuum u meyaj ya'ab. |
|---|
| house | संज्ञा | naj | The house is big. Le najo' nojoch. |
|---|
| home | संज्ञा | otoch | We are going home. To'on táan k bin otoch. |
|---|
| school | संज्ञा | escuela | The school is new. Le escuelao' túumben. |
|---|
| city | संज्ञा | kaj | This city is very big. Lela' kaj nojoch ya'ab. |
|---|
| country | संज्ञा | lu'um | Our country is beautiful. K lu'um jatsts'. |
|---|
| world | संज्ञा | yóok'ol kaab | The world is very large. Le yóok'ol kaabo' nojoch ya'ab. |
|---|
| street | संज्ञा | bej | The street is long. Le bejo' najat. |
|---|
| room | संज्ञा | cuarto | |
|---|
| time | संज्ञा | k'iin | |
|---|
| day | संज्ञा | k'iin | Today is a good day. Bejla'e' ma'alob k'iin. |
|---|
| night | संज्ञा | ak'ab | The night is cold. Le ak'abo' síis. |
|---|
| morning | संज्ञा | sáastale' | I work every morning. Teen in meyaj tuláakal sáastale'. |
|---|
| week | संज्ञा | semana | One week has seven days. Junp'éel semana yano'ob ukp'éel k'iin. |
|---|
| month | संज्ञा | u | |
|---|
| year | संज्ञा | ja'ab | This year is new. Lela' ja'aba' túumben. |
|---|
| today | क्रिया विशेषण | bejla'e' | I work today at home. Teen in meyaj bejla'e' ti' otoch. |
|---|
| tomorrow | क्रिया विशेषण | sáamal | We will come tomorrow morning. To'on táan k taal sáamal sáastale'. |
|---|
| yesterday | क्रिया विशेषण | ho'ole' | |
|---|
| now | क्रिया विशेषण | bejla'e' | Come here now, please. Táalan waye' bejla'e'. |
|---|
| sun | संज्ञा | k'iin | The sun is hot. Le k'iino' chokoj. |
|---|
| moon | संज्ञा | uj | The moon is bright tonight. |
|---|
| star | संज्ञा | ek' | |
|---|
| sky | संज्ञा | ka'an | The sky is blue. Le ka'ano' ya'ax. |
|---|
| earth | संज्ञा | lu'um | The earth is our home. Le lu'umo' k otoch. |
|---|
| fire | संज्ञा | k'áak' | The fire is very hot. Le k'áak'o' chokoj ya'ab. |
|---|
| water | संज्ञा | ja' | The water is cold. Le ja'o' síis. |
|---|
| rain | संज्ञा | cháak | |
|---|
| wind | संज्ञा | iik' | The wind is strong today. Le iik'o' muuk' bejla'e'. |
|---|
| tree | संज्ञा | che' | That tree is very tall. Le che'o' káanal ya'ab. |
|---|
| flower | संज्ञा | nikte' | The flower is beautiful. Le nikte'o' jatsts'. |
|---|
| mountain | संज्ञा | wits | The mountain is high. Le witso' káanal. |
|---|
| sea | संज्ञा | k'áak'náab | The sea is blue today. Le k'áak'náabo' ya'ax bejla'e'. |
|---|
| food | संज्ञा | hanal | |
|---|
| bread | संज्ञा | pan | I eat warm bread. Teen in hanal chokoj pan. |
|---|
| rice | संज्ञा | arroz | |
|---|
| meat | संज्ञा | bak' | The meat is hot. Le bak'o' chokoj. |
|---|
| fish | संज्ञा | kay | We eat fish today. To'on k hanal kay bejla'e'. |
|---|
| egg | संज्ञा | he' | I eat one egg. Teen in hanal junp'éel he'. |
|---|
| milk | संज्ञा | leche | The milk is warm. Le lecheo' chokoj. |
|---|
| fruit | संज्ञा | utia'al che' | |
|---|
| tea | संज्ञा | té | I drink hot tea. Teen in uk'ik chokoj té. |
|---|
| coffee | संज्ञा | káapej | My father drinks coffee. In yuum u uk'ik káapej. |
|---|
| head | संज्ञा | pool | |
|---|
| eye | संज्ञा | ich | |
|---|
| ear | संज्ञा | xikin | |
|---|
| mouth | संज्ञा | chi' | Open your mouth now. Je'eben a chi' bejla'e'. |
|---|
| nose | संज्ञा | ni' | |
|---|
| hand | संज्ञा | k'ab | |
|---|
| foot | संज्ञा | ook | |
|---|
| heart | संज्ञा | óol | |
|---|
| name | संज्ञा | k'aaba' | Write your name here. Ts'íiben a k'aaba' waye'. |
|---|
| book | संज्ञा | libro | This book is new. Lela' libro túumben. |
|---|
| word | संज्ञा | t'aan | |
|---|
| language | संज्ञा | t'aan | This language is beautiful. Lela' t'aan jatsts'. |
|---|
| money | संज्ञा | taak'in | |
|---|
| work | संज्ञा | meyaj | My work is hard. In meyaj táakam. |
|---|
| love | संज्ञा | yaakunaj | Love is very important. Le yaakunajo' importante ya'ab. |
|---|
| music | संज्ञा | música | The music is beautiful. Le músicao' jatsts'. |
|---|
| story | संज्ञा | tsikbal | The story is very good. Le tsikbalo' ma'alob ya'ab. |
|---|
| way | संज्ञा | bej | |
|---|
| thing | संज्ञा | ba'al | That thing is new. Le ba'alo' túumben. |
|---|
| life | संज्ञा | kuxtal | Life is beautiful. Le kuxtalo' jatsts'. |
|---|
| door | संज्ञा | joolnaj | The door is open. Le joolnajo' je'el. |
|---|
| table | संज्ञा | mesa | The table is big. Le mesao' nojoch. |
|---|
| chair | संज्ञा | silla | The chair is old. Le sillao' nukuch. |
|---|
| car | संज्ञा | k'áaro | The car is new. Le k'áaroo' túumben. |
|---|
| good | विशेषण | ma'alob | This food is good. Lela' hanal ma'alob. |
|---|
| bad | विशेषण | k'asan | That water is bad. Le ja'o' k'asan. |
|---|
| big | विशेषण | nojóoch | The house is big. Le najo' nojóoch. |
|---|
| small | विशेषण | chan | The child is small. Le paalalo' chan. |
|---|
| new | विशेषण | túumben | I have a new book. Yan junp'éel túumben libro tin wéetel. |
|---|
| long | विशेषण | najat | The street is long. Le bejo' najat. |
|---|
| high | विशेषण | káanal | That mountain is high. Le witso' káanal. |
|---|
| hot | विशेषण | chokoj | The tea is hot. Le téo' chokoj. |
|---|
| cold | विशेषण | síis | The water is cold. Le ja'o' síis. |
|---|
| happy | विशेषण | ki'imak óol | The child is happy. Le paalalo' ki'imak óol. |
|---|
| sad | विशेषण | yaj óol | |
|---|
| beautiful | विशेषण | jatsts' | The flower is beautiful. Le nikte'o' jatsts'. |
|---|
| fast | विशेषण | séeb | The boy is fast. Le xi'ipaloo' séeb. |
|---|
| young | विशेषण | paal | |
|---|
| strong | विशेषण | muuk' | The man is strong. Le wíiniko' muuk'. |
|---|
| red | विशेषण | chak | The flower is red. Le nikte'o' chak. |
|---|
| blue | विशेषण | ya'ax | The sky is blue. Le ka'ano' ya'ax. |
|---|
| green | विशेषण | ya'ax | The tree is green. Le che'o' ya'ax. |
|---|
| yellow | विशेषण | k'an | The flower is yellow. Le nikte'o' k'an. |
|---|
| black | विशेषण | ek' | |
|---|
| white | विशेषण | sak | The egg is white. Le he'o' sak. |
|---|
| yes | अवरोधक शब्द | je'el | Yes, I am ready. Je'el, teen je'el. |
|---|
| no | अवरोधक शब्द | ma' | |
|---|
| not | क्रिया विशेषण | ma' | |
|---|
| and | संयोग | yéetel | Bread and coffee are ready. Pan yéetel káapej je'el. |
|---|
| or | संयोग | wáa | |
|---|
| if | संयोग | wa | |
|---|
| because | संयोग | tuméen | I stayed because it rained. |
|---|
| with | पूर्वसर्ग | yéetel | |
|---|
| for | पूर्वसर्ग | ti'al | This gift is for you. Lela' síijil ti'al tech. |
|---|
| from | पूर्वसर्ग | ti' | I come from the city. Teen táan in taal ti' kaj. |
|---|
| to | पूर्वसर्ग | ti' | We go to school. To'on k bin ti' escuela. |
|---|