Tuvan–English Dictionary

Look up Tuvan words and get English translations, with parts of speech and example sentences. Browse the common-word table below or type a Tuvan word into the lookup tool.

Translate full sentences into Tuvan

Type a Tuvan word above and press Look up to see its English translation.

Browse common Tuvan vocabulary

Word	Part of speech	Translation	Example
мен	pronoun	I	Мен ам дыында. I am here now.
сен	pronoun	you	Сен менииң эшим. You are my friend.
бис	pronoun	we	Бис бо хөөнде чурттап турар бис. We live in this city.
олар	pronoun	they	Олар хүн бүрүзүн ажылдап турар. They work every day.
чү	pronoun	what	Бо сөс чү? What is this word?
кайда	adverb	where	Сээң бажың кайда? Where is your house?
кажан	adverb	when	Сен кажан келир сен? When do you come?
кым	pronoun	who	Ол кижи кым? Who is that person?
чүүгө	adverb	why	Сен чүүгө муңгараан сен? Why are you sad?
кажыдыл	adverb	how	Сен оны кажыдыл билир сен? How do you know?
кылып	verb	to do	Мен ажылымны эки кылып турар мен. I do my work well.
барыр	verb	to go	Бис школага хүн бүрүзүн барар бис. We go to school daily.
кээр	verb	to come	Олар мында иңир бүрүзүн кээр. They come here every evening.
көрүр	verb	to see	Мен дагны көрүп тур мен. I see the mountain.
билир	verb	to know	Мен бо тоожуну билир мен. I know this story.
бодап	verb	to think	Бис келир үе тухайында бодап турар бис. We think about the future.
күзер	verb	to want	Мен ызык шай күзер мен. I want hot tea.
эдер	verb	to make	Олар эки чемек эдер. They make good bread.
аар	verb	to take	Номну өгге аар. Take the book home.
берир	verb	to give	Мен сенге суг берип тур мен. I give you water.
чугаалар	verb	to say	Ону чугаалаба. Do not say that.
айтырыр	verb	to ask	Башкыдан айтыр. Please ask the teacher.
тып аар	verb	to find	Мен бүгүн номумну тып алдым. I found my book today.
караар	verb	to look	Деңгерге кара. Look at the sky.
ажылдаар	verb	to work	Олар хөөнде ажылдаар. They work in the city.
чээр	verb	to eat	Оглу чемек чээр. The child eats bread.
ижер	verb	to drink	Бис кады чай ижер бис. We drink tea together.
унтаар	verb	to sleep	Оол ам унтаар. The boy sleeps now.
чоруур	verb	to walk	Мен эртен бүрүзүн чоруур мен. I walk every morning.
чүгүрүр	verb	to run	Кыс түргэн чүгүрүр. The girl runs fast.
номчууру	verb	to read
бииер	verb	to write	Мен адымны биип тур мен. I write my name.
чүгәләэр	verb	to speak	Бис өөске дылымысче чүгәләэр бис. We speak our language.
дыңнаар	verb	to listen	Хөгжүмдү дыңна. Listen to the music.
дыңнаар	verb	to hear	Мен салгынны дыңнап тур мен. I hear the wind.
садып аар	verb	to buy	Бис бүгүн чемек садып аар бис. We buy bread today.
садар	verb	to sell	Олар мында балык садар. They sell fish here.
дүжээр	verb	to help	Эштер бот-боттарына дүжээр. Friends help each other.
ынаар	verb	to love	Мен бүлемни ынаар мен. I love my family.
чурттаар	verb	to live	Бис мөрээнниң чанында чурттап турар бис. We live near the river.
өлөр	verb	to die	Шупту кижилер кайы бир хүн өлер. All people die someday.
өөренир	verb	to learn	Оглу-уруулар школада өөренир. Children learn at school.
өөредир	verb	to teach	Олар тыва дылды өөредир. They teach the Tuvan language.
ажаар	verb	to open	Эжикти ам ажаар. Open the door now.
дажаар	verb	to close
кижи	noun	person	Ол кижи буянныг. That person is kind.
эр кижи	noun	man	Эр кижи база дээр. The man is very tall.
кадай кижи	noun	woman	Кадай кижи шай ижер. The woman drinks tea.
оол	noun	child	Оол унтап тур. The child is sleeping.
оол	noun	boy	Оол тышка чүгүрүр. The boy runs outside.
кыс	noun	girl	Кыс эки номчуур. The girl reads well.
бүле	noun	family	Менің бүлем мында чурттап турар. My family lives here.
ие	noun	mother	Менің ием өгде. My mother is home.
ада	noun	father	Менің адам кежиктиг ажылдаар. My father works hard.
эш	noun	friend	Менің эшим дээшки хүн келген. My friend came yesterday.
бажың	noun	house	Оларның бажыңы улуг. Their house is big.
өг	noun	home	Бис өгге эрте барган бис. We went home early.
школа	noun	school	Школа чаа. The school is new.
хөөн	noun	city	Бо хөөн чепсег. This city is beautiful.
чурт	noun	country	Бистиң чурт улуг. Our country is large.
делегей	noun	world	Делегей өскерип турар. The world is changing.
орам	noun	street	Орам узун. The street is long.
өө	noun	room	Өө жылыг. The room is warm.
үе	noun	time	Үе түрген эртип турар. Time goes quickly.
хүн	noun	day	Бүгүн эки хүн. Today is a good day.
дүн	noun	night	Дүн соок. The night is cold.
эртен	noun	morning	Эртен амыр. The morning is quiet.
иңир	noun	evening	Бис иңирде чоруур бис. We walk in the evening.
неделя	noun	week	Бир неделя кыска. One week is short.
ай	noun	month	Бо ай машкалыг. This month is busy.
чыл	noun	year	Бо чыл чаа. This year is new.
бүгүн	adverb	today	Мен бүгүн ажылдаар мен. I work today.
даңна	adverb	tomorrow	Бис даңна барар бис. We will go tomorrow.
дээшки хүн	adverb	yesterday
ам	adverb	now	Ам мынча кел. Come here now.
хүн	noun	sun	Хүн ызык. The sun is hot.
ай	noun	moon	Ай бүгүн дүндө чырык. The moon is bright tonight.
чылдыс	noun	star	Бир чылдыс көрүнер. One star is visible.
деңгер	noun	sky	Деңгер көк. The sky is blue.
чер	noun	earth	Чер тогларак. The earth is round.
от	noun	fire	От ызык. The fire is hot.
суг	noun	water	Суг соок. The water is cold.
чаъс	noun	rain	Чаъс чагып турар. The rain is falling.
салгын	noun	wind	Салгын күчтүг. The wind is strong.
ыяш	noun	tree	Ыяш дээр. The tree is tall.
чечек	noun	flower	Чечек чепсег. The flower is beautiful.
даг	noun	mountain	Ол даг дээр. That mountain is high.
мөрээн	noun	river	Мөрээн узун. The river is long.
далай	noun	sea	Далай көк. The sea is blue.
чем	noun	food	Чем белен. The food is ready.
чемек	noun	bread	Мен чемек хүн бүрүзүн чээр мен. I eat bread daily.
ээт	noun	meat	Ээт ызык. The meat is hot.
балык	noun	fish	Бис чаа балык садып алган бис. We bought fresh fish.
өндүк	noun	egg	Өндүк ак. The egg is white.
сүт	noun	milk	Сүт жылыг. The milk is warm.
жемиш	noun	fruit	Оглу-уруулар амдыг жемишти сүйер. Children like sweet fruit.
шай	noun	tea	Шай ызык. The tea is hot.
кофе	noun	coffee	Мен кофе ховор ижер мен. I drink coffee rarely.
баш	noun	head	Менің башым бүгүн ооруйт. My head hurts today.
карак	noun	eye
кулак	noun	ear	Кулагым ооруйт. My ear hurts.
аас	noun	mouth	Аазыңны ажаар. Open your mouth, please.
мурнум	noun	nose	Мурнум соок. My nose is cold.
хол	noun	hand	Холдарыңны ам чуу. Wash your hands now.
бут	noun	foot	Бутум ооруйт. My foot hurts.
чүрек	noun	heart	Менің чүреэм күчтүг. My heart is strong.
ат	noun	name	Менің адым кыска. My name is short.
ном	noun	book	Бо ном кызыктыг. This book is interesting.
сөс	noun	word	Бо сөс чаа. This word is new.
дыл	noun	language	Тыва дыл чепсег. The Tuvan language is beautiful.
акша	noun	money	Менде акша чок. I have no money.
ажыл	noun	work	Менің ажылым берге. My work is hard.
ынакшыл	noun	love	Ынакшыл амыдыралда чүгле чүүл. Love is important in life.
хөгжүм	noun	music	Хөгжүм чепсег. The music is beautiful.
тоожу	noun	story	Ол тоожу шын. That story is true.
арга	noun	way	Бо арга жеңил. This way is easy.
чүве	noun	thing	Ол чүве чү? What is that thing?
амыдырал	noun	life	Амыдырал жеңил эвес. Life is not easy.
эжик	noun	door	Эжик ажык. The door is open.
ширээ	noun	table	Ном ширээниң үстүнде. The book is on the table.
сандал	noun	chair	Сандал кырган. The chair is old.
машина	noun	car	Машина чаа. The car is new.
эки	adjective	good	Бо чемек эки. This bread is good.
бак	adjective	bad
улуг	adjective	big	Бистиң бажың улуг. Our house is big.
бичии	adjective	small	Өө бичии. The room is small.
чаа	adjective	new	Менде чаа ном бар. I have a new book.
кырган	adjective	old	Бо бажың кырган. This house is old.
узун	adjective	long
кыска	adjective	short	Тоожу кыска. The story is short.
дөр	adjective	high
адыг	adjective	low
ызык	adjective	hot	Шай ызык. The tea is hot.
соок	adjective	cold	Суг соок. The water is cold.
өөрүп турган	adjective	happy	Оол өөрүп турган. The child is happy.
муңгараан	adjective	sad
чепсег	adjective	beautiful	Чечек чепсег. The flower is beautiful.
җиңил	adjective	easy	Бо ажыл жеңил. This work is easy.
берге	adjective	hard
түрген	adjective	fast
аксын	adjective	slow
шын	adjective	right	Сээң харыың шын. Your answer is right.
буруу	adjective	wrong	Ол харылзаа буруу. That answer is wrong.
чүле	adjective	important	Бо ном чүле. This book is important.
шын	adjective	true	Бо тоожу шын. This story is true.
дүгүр	adjective	full
хоорай	adjective	empty
жаш	adjective	young	Оол жаш. The boy is young.
күчтүг	adjective	strong	Эр кижи күчтүг. The man is strong.
сулгуур	adjective	weak
кызыл	adjective	red	Чечек кызыл. The flower is red.
көк	adjective	blue	Деңгер көк. The sky is blue.
ногаан	adjective	green	Ыяш ногаан. The tree is green.
сарыг	adjective	yellow	Чечек сарыг. The flower is yellow.
кара	adjective	black
ак	adjective	white
ыя	interjection	yes	Ыя, мен билир мен. Yes, I know.
чок	interjection	no	Чок, мен келир аргам чок. No, I cannot come.
эвес	adverb	not	Бо эки эвес. This is not good.
болгаш	conjunction	and	Шай болгаш чемек белен. Tea and bread are ready.
азы	conjunction	or	Шай азы кофе эки. Tea or coffee is fine.
ынчангаш та	conjunction	but	Мен чарап калган, ынчангаш та өөрүп тур мен. I am tired, but happy.
эгер	conjunction	if	Эгер сен келир сен, бис чээр бис. If you come, we eat.
чөөн	conjunction	because
биле	preposition	with	Мен эшим биле келген мен. I came with my friend.
чокта	preposition	without
дээш	preposition	for	Бо белек сен дээш. This gift is for you.
-дан	preposition	from	Мен хөөнден келген мен. I came from the city.
-ге	preposition	to	Бис школага барар бис. We go to school.