English–Tuvan Dictionary

Browse common English words and their Tuvan translations, with parts of speech and example sentences. Use this dictionary to look up everyday vocabulary or as a starting point for learning Tuvan.

Translate full sentences into Tuvan

Type a word above and press Look up to see its Tuvan translation.

Browse common Tuvan vocabulary

Word	Part of speech	Translation	Example
I	pronoun	мен	I am here now. Мен ам дыында.
you	pronoun	сен	You are my friend. Сен менииң эшим.
we	pronoun	бис	We live in this city. Бис бо хөөнде чурттап турар бис.
they	pronoun	олар	They work every day. Олар хүн бүрүзүн ажылдап турар.
what	pronoun	чү	What is this word? Бо сөс чү?
where	adverb	кайда	Where is your house? Сээң бажың кайда?
when	adverb	кажан	When do you come? Сен кажан келир сен?
who	pronoun	кым	Who is that person? Ол кижи кым?
why	adverb	чүүгө	Why are you sad? Сен чүүгө муңгараан сен?
how	adverb	кажыдыл	How do you know? Сен оны кажыдыл билир сен?
to do	verb	кылып	I do my work well. Мен ажылымны эки кылып турар мен.
to go	verb	барыр	We go to school daily. Бис школага хүн бүрүзүн барар бис.
to come	verb	кээр	They come here every evening. Олар мында иңир бүрүзүн кээр.
to see	verb	көрүр	I see the mountain. Мен дагны көрүп тур мен.
to know	verb	билир	I know this story. Мен бо тоожуну билир мен.
to think	verb	бодап	We think about the future. Бис келир үе тухайында бодап турар бис.
to want	verb	күзер	I want hot tea. Мен ызык шай күзер мен.
to make	verb	эдер	They make good bread. Олар эки чемек эдер.
to take	verb	аар	Take the book home. Номну өгге аар.
to give	verb	берир	I give you water. Мен сенге суг берип тур мен.
to say	verb	чугаалар	Do not say that. Ону чугаалаба.
to ask	verb	айтырыр	Please ask the teacher. Башкыдан айтыр.
to find	verb	тып аар	I found my book today. Мен бүгүн номумну тып алдым.
to look	verb	караар	Look at the sky. Деңгерге кара.
to work	verb	ажылдаар	They work in the city. Олар хөөнде ажылдаар.
to eat	verb	чээр	The child eats bread. Оглу чемек чээр.
to drink	verb	ижер	We drink tea together. Бис кады чай ижер бис.
to sleep	verb	унтаар	The boy sleeps now. Оол ам унтаар.
to walk	verb	чоруур	I walk every morning. Мен эртен бүрүзүн чоруур мен.
to run	verb	чүгүрүр	The girl runs fast. Кыс түргэн чүгүрүр.
to read	verb	номчууру	She reads a new book.
to write	verb	бииер	I write my name. Мен адымны биип тур мен.
to speak	verb	чүгәләэр	We speak our language. Бис өөске дылымысче чүгәләэр бис.
to listen	verb	дыңнаар	Listen to the music. Хөгжүмдү дыңна.
to hear	verb	дыңнаар	I hear the wind. Мен салгынны дыңнап тур мен.
to buy	verb	садып аар	We buy bread today. Бис бүгүн чемек садып аар бис.
to sell	verb	садар	They sell fish here. Олар мында балык садар.
to help	verb	дүжээр	Friends help each other. Эштер бот-боттарына дүжээр.
to love	verb	ынаар	I love my family. Мен бүлемни ынаар мен.
to live	verb	чурттаар	We live near the river. Бис мөрээнниң чанында чурттап турар бис.
to die	verb	өлөр	All people die someday. Шупту кижилер кайы бир хүн өлер.
to learn	verb	өөренир	Children learn at school. Оглу-уруулар школада өөренир.
to teach	verb	өөредир	They teach the Tuvan language. Олар тыва дылды өөредир.
to open	verb	ажаар	Open the door now. Эжикти ам ажаар.
to close	verb	дажаар	Please close the window.
person	noun	кижи	That person is kind. Ол кижи буянныг.
man	noun	эр кижи	The man is very tall. Эр кижи база дээр.
woman	noun	кадай кижи	The woman drinks tea. Кадай кижи шай ижер.
child	noun	оол	The child is sleeping. Оол унтап тур.
boy	noun	оол	The boy runs outside. Оол тышка чүгүрүр.
girl	noun	кыс	The girl reads well. Кыс эки номчуур.
family	noun	бүле	My family lives here. Менің бүлем мында чурттап турар.
mother	noun	ие	My mother is home. Менің ием өгде.
father	noun	ада	My father works hard. Менің адам кежиктиг ажылдаар.
friend	noun	эш	My friend came yesterday. Менің эшим дээшки хүн келген.
house	noun	бажың	Their house is big. Оларның бажыңы улуг.
home	noun	өг	We went home early. Бис өгге эрте барган бис.
school	noun	школа	The school is new. Школа чаа.
city	noun	хөөн	This city is beautiful. Бо хөөн чепсег.
country	noun	чурт	Our country is large. Бистиң чурт улуг.
world	noun	делегей	The world is changing. Делегей өскерип турар.
street	noun	орам	The street is long. Орам узун.
room	noun	өө	The room is warm. Өө жылыг.
time	noun	үе	Time goes quickly. Үе түрген эртип турар.
day	noun	хүн	Today is a good day. Бүгүн эки хүн.
night	noun	дүн	The night is cold. Дүн соок.
morning	noun	эртен	The morning is quiet. Эртен амыр.
evening	noun	иңир	We walk in the evening. Бис иңирде чоруур бис.
week	noun	неделя	One week is short. Бир неделя кыска.
month	noun	ай	This month is busy. Бо ай машкалыг.
year	noun	чыл	This year is new. Бо чыл чаа.
today	adverb	бүгүн	I work today. Мен бүгүн ажылдаар мен.
tomorrow	adverb	даңна	We will go tomorrow. Бис даңна барар бис.
yesterday	adverb	дээшки хүн	She came yesterday.
now	adverb	ам	Come here now. Ам мынча кел.
sun	noun	хүн	The sun is hot. Хүн ызык.
moon	noun	ай	The moon is bright tonight. Ай бүгүн дүндө чырык.
star	noun	чылдыс	One star is visible. Бир чылдыс көрүнер.
sky	noun	деңгер	The sky is blue. Деңгер көк.
earth	noun	чер	The earth is round. Чер тогларак.
fire	noun	от	The fire is hot. От ызык.
water	noun	суг	The water is cold. Суг соок.
rain	noun	чаъс	The rain is falling. Чаъс чагып турар.
wind	noun	салгын	The wind is strong. Салгын күчтүг.
tree	noun	ыяш	The tree is tall. Ыяш дээр.
flower	noun	чечек	The flower is beautiful. Чечек чепсег.
mountain	noun	даг	That mountain is high. Ол даг дээр.
river	noun	мөрээн	The river is long. Мөрээн узун.
sea	noun	далай	The sea is blue. Далай көк.
food	noun	чем	The food is ready. Чем белен.
bread	noun	чемек	I eat bread daily. Мен чемек хүн бүрүзүн чээр мен.
meat	noun	ээт	The meat is hot. Ээт ызык.
fish	noun	балык	We bought fresh fish. Бис чаа балык садып алган бис.
egg	noun	өндүк	The egg is white. Өндүк ак.
milk	noun	сүт	The milk is warm. Сүт жылыг.
fruit	noun	жемиш	Children like sweet fruit. Оглу-уруулар амдыг жемишти сүйер.
tea	noun	шай	The tea is hot. Шай ызык.
coffee	noun	кофе	I drink coffee rarely. Мен кофе ховор ижер мен.
head	noun	баш	My head hurts today. Менің башым бүгүн ооруйт.
eye	noun	карак	Her eyes are blue.
ear	noun	кулак	My ear hurts. Кулагым ооруйт.
mouth	noun	аас	Open your mouth, please. Аазыңны ажаар.
nose	noun	мурнум	My nose is cold. Мурнум соок.
hand	noun	хол	Wash your hands now. Холдарыңны ам чуу.
foot	noun	бут	My foot hurts. Бутум ооруйт.
heart	noun	чүрек	My heart is strong. Менің чүреэм күчтүг.
name	noun	ат	My name is short. Менің адым кыска.
book	noun	ном	This book is interesting. Бо ном кызыктыг.
word	noun	сөс	This word is new. Бо сөс чаа.
language	noun	дыл	The Tuvan language is beautiful. Тыва дыл чепсег.
money	noun	акша	I have no money. Менде акша чок.
work	noun	ажыл	My work is hard. Менің ажылым берге.
love	noun	ынакшыл	Love is important in life. Ынакшыл амыдыралда чүгле чүүл.
music	noun	хөгжүм	The music is beautiful. Хөгжүм чепсег.
story	noun	тоожу	That story is true. Ол тоожу шын.
way	noun	арга	This way is easy. Бо арга жеңил.
thing	noun	чүве	What is that thing? Ол чүве чү?
life	noun	амыдырал	Life is not easy. Амыдырал жеңил эвес.
door	noun	эжик	The door is open. Эжик ажык.
table	noun	ширээ	The book is on the table. Ном ширээниң үстүнде.
chair	noun	сандал	The chair is old. Сандал кырган.
car	noun	машина	The car is new. Машина чаа.
good	adjective	эки	This bread is good. Бо чемек эки.
bad	adjective	бак	The weather is bad.
big	adjective	улуг	Our house is big. Бистиң бажың улуг.
small	adjective	бичии	The room is small. Өө бичии.
new	adjective	чаа	I have a new book. Менде чаа ном бар.
old	adjective	кырган	This house is old. Бо бажың кырган.
long	adjective	узун	The road is long.
short	adjective	кыска	The story is short. Тоожу кыска.
high	adjective	дөр	That mountain is high.
low	adjective	адыг	This table is low.
hot	adjective	ызык	The tea is hot. Шай ызык.
cold	adjective	соок	The water is cold. Суг соок.
happy	adjective	өөрүп турган	The child is happy. Оол өөрүп турган.
sad	adjective	муңгараан	She feels sad today.
beautiful	adjective	чепсег	The flower is beautiful. Чечек чепсег.
easy	adjective	җиңил	This work is easy. Бо ажыл жеңил.
hard	adjective	берге	This question is hard.
fast	adjective	түрген	The horse is fast.
slow	adjective	аксын	The car is slow.
right	adjective	шын	Your answer is right. Сээң харыың шын.
wrong	adjective	буруу	That answer is wrong. Ол харылзаа буруу.
important	adjective	чүле	This book is important. Бо ном чүле.
true	adjective	шын	This story is true. Бо тоожу шын.
full	adjective	дүгүр	The cup is full.
empty	adjective	хоорай	The room is empty.
young	adjective	жаш	The boy is young. Оол жаш.
strong	adjective	күчтүг	The man is strong. Эр кижи күчтүг.
weak	adjective	сулгуур	He feels weak today.
red	adjective	кызыл	The flower is red. Чечек кызыл.
blue	adjective	көк	The sky is blue. Деңгер көк.
green	adjective	ногаан	The tree is green. Ыяш ногаан.
yellow	adjective	сарыг	The flower is yellow. Чечек сарыг.
black	adjective	кара	The horse is black.
white	adjective	ак	The snow is white.
yes	interjection	ыя	Yes, I know. Ыя, мен билир мен.
no	interjection	чок	No, I cannot come. Чок, мен келир аргам чок.
not	adverb	эвес	This is not good. Бо эки эвес.
and	conjunction	болгаш	Tea and bread are ready. Шай болгаш чемек белен.
or	conjunction	азы	Tea or coffee is fine. Шай азы кофе эки.
but	conjunction	ынчангаш та	I am tired, but happy. Мен чарап калган, ынчангаш та өөрүп тур мен.
if	conjunction	эгер	If you come, we eat. Эгер сен келир сен, бис чээр бис.
because	conjunction	чөөн	I stayed home because rain fell.
with	preposition	биле	I came with my friend. Мен эшим биле келген мен.
without	preposition	чокта	He left without money.
for	preposition	дээш	This gift is for you. Бо белек сен дээш.
from	preposition	-дан	I came from the city. Мен хөөнден келген мен.
to	preposition	-ге	We go to school. Бис школага барар бис.