| maa | सर्वनाम | I | Maa ngi fi léegi. I am here now. |
|---|
| yaa | सर्वनाम | you | Yaa sama xarit. You are my friend. |
|---|
| moom | सर्वनाम | he | Moom dafa gudd lool. He is very tall. |
|---|
| moom | सर्वनाम | she | Moom mungi kër ga. She is at home. |
|---|
| nun | सर्वनाम | we | Nun danuy liggéey bés bu nekk. We work every day. |
|---|
| ñoom | सर्वनाम | they | Ñoom dinañu ñëw ëllëg. They are coming tomorrow. |
|---|
| lan | सर्वनाम | what | Lan laa tudd? What is your name? |
|---|
| fan | क्रिया विशेषण | where | Fan nga dëkk? Where do you live? |
|---|
| kañ | क्रिया विशेषण | when | Kañ ngay ñëw? When will you come? |
|---|
| kan | सर्वनाम | who | Kan moo ngi ci bunt bi? Who is at the door? |
|---|
| lu tax | क्रिया विशेषण | why | Lu tax nga triste? Why are you sad? |
|---|
| nan | क्रिया विशेषण | how | Nan nga ko xam? How do you know? |
|---|
| nekk | क्रिया | to be | Ñoom nekk nañu bégg tey. They are very happy today. |
|---|
| def | क्रिया | to do | Dama def sama liggéey bu baax. I do my work well. |
|---|
| dem | क्रिया | to go | Nun danuy dem jàngu tey saa yi. We go to school early. |
|---|
| ñëw | क्रिया | to come | Ñëwal fii léegi. Please come here now. |
|---|
| gis | क्रिया | to see | Damaa gis weer wi ci guddi. I see the moon tonight. |
|---|
| xam | क्रिया | to know | Ñoom xam nañu tont bi. They know the answer. |
|---|
| xalaat | क्रिया | to think | Damaa xalaat sama njaboot. I think about my family. |
|---|
| bëgg | क्रिया | to want | Moom dafa bëgg ndox. She wants some water. |
|---|
| soxla | क्रिया | to need | Nun dañuy soxla waxtu wu gën. We need more time. |
|---|
| defar | क्रिया | to make | Ñoom dañuy defar mburu mu bees bés bu nekk. They make fresh bread daily. |
|---|
| jël | क्रिया | to take | Jël téere bi ak yaw. Take the book with you. |
|---|
| jox | क्रिया | to give | Jox ma ndox. Give me some water. |
|---|
| wax | क्रिया | to say | Waxal sa tur. Please say your name. |
|---|
| laaj | क्रिया | to ask | Damaa laaj laaj bu yomb. I ask a simple question. |
|---|
| gis | क्रिया | to find | Nun danuy gis caabi bu réer. We find the lost key. |
|---|
| xool | क्रिया | to look | Xool asamaan si baxa. Look at the blue sky. |
|---|
| jëfandikoo | क्रिया | to use | Damaa jëfandikoo siis sii bés bu nekk. I use this chair daily. |
|---|
| liggéey | क्रिया | to work | Ñoom dañuy liggéey ci dëkk bi. They work in the city. |
|---|
| lekk | क्रिया | to eat | Nun danuy lekk ceeb ci kër ga. We eat rice at home. |
|---|
| naan | क्रिया | to drink | Naanal ndox mu sedd. Drink some cold water. |
|---|
| nelaw | क्रिया | to sleep | Xale bi dafa nelaw gaaw. The child sleeps early. |
|---|
| dox | क्रिया | to walk | Damaa dox dem jàngu bés bu nekk. I walk to school daily. |
|---|
| daw | क्रिया | to run | Xale bu góor bi dafa daw lool. The boy runs very fast. |
|---|
| jàng | क्रिया | to read | Moom dafa jàng téere bu bees. She reads a new book. |
|---|
| bind | क्रिया | to write | Bindal sa tur fii. Write your name here. |
|---|
| wax | क्रिया | to speak | Ñoom dañuy wax Wolof bu baax. They speak Wolof well. |
|---|
| déglu | क्रिया | to listen | Déglul jàngalekat bi bu baax. Listen to the teacher carefully. |
|---|
| dégg | क्रिया | to hear | Damaa dégg ngelaw li biti. I hear the wind outside. |
|---|
| jënd | क्रिया | to buy | Nun danuy jënd jën tey. We buy fish today. |
|---|
| jaay | क्रिया | to sell | Ñoom dañuy jaay meññ fii. They sell fruit here. |
|---|
| fey | क्रिया | to pay | Damaa fey xaalis bi léegi. I pay the money now. |
|---|
| dimbali | क्रिया | to help | Dimbalil sa yaay. Please help your mother. |
|---|
| bëgg | क्रिया | to love | Damaa bëgg sama njaboot lool. I love my family deeply. |
|---|
| dëkk | क्रिया | to live | Ñoom dañuy dëkk ci dëkk bii. They live in this city. |
|---|
| dee | क्रिया | to die | Garab yu mag yi man naa dee. Old trees can die. |
|---|
| jàng | क्रिया | to learn | Xale yi dañuy jàng gaaw lool. Children learn very quickly. |
|---|
| jàngal | क्रिया | to teach | Moom dafa jàngal xale yu ndaw. She teaches young children. |
|---|
| ubbi | क्रिया | to open | Ubbi bunt bi ndank. Open the door slowly. |
|---|
| téj | क्रिया | to close | Téj palanteer bi léegi. Close the window now. |
|---|
| nit | संज्ञा | person | Bépp nit dafa soxla ndox. Every person needs water. |
|---|
| góor | संज्ञा | man | Góor gi dafa am doole lool. The man is very strong. |
|---|
| jigéen | संज्ञा | woman | Jigéen ji mooy sama jàngalekat. The woman is my teacher. |
|---|
| xale | संज्ञा | child | Xale bi mungi nelaw. The child is sleeping. |
|---|
| xale bu góor | संज्ञा | boy | Xale bu góor bi dafa jàng ci dal. The boy reads quietly. |
|---|
| xale bu jigéen | संज्ञा | girl | Xale bu jigéen bi dafa naan meew. The girl drinks milk. |
|---|
| njaboot | संज्ञा | family | Sama njaboot dëkk na fii. My family lives here. |
|---|
| yaay | संज्ञा | mother | Sama yaay dafa togg ceeb. My mother cooks rice. |
|---|
| baay | संज्ञा | father | Sama baay dafa liggéey bu metti. My father works hard. |
|---|
| xarit | संज्ञा | friend | Moom mooy sama xarit. She is my friend. |
|---|
| kër | संज्ञा | house | Kër gi dafa mag lool. The house is very big. |
|---|
| kër | संज्ञा | home | Nun danuy dem kër. We are going home. |
|---|
| jàngu | संज्ञा | school | Jàngu bi jege na. The school is nearby. |
|---|
| dëkk | संज्ञा | city | Dëkk bii dafa mag lool. This city is very large. |
|---|
| réew | संज्ञा | country | Sunu réew am na jàmm. Our country is peaceful. |
|---|
| àddina | संज्ञा | world | Àddina si dafay soppiku gaaw. The world is changing fast. |
|---|
| mbedd | संज्ञा | street | Mbedd mi dafa bari tey. The street is busy today. |
|---|
| néeg | संज्ञा | room | Néeg bi dafa tuuti. The room is small. |
|---|
| waxtu | संज्ञा | time | Waxtu dafay dem gaaw lool. Time goes very quickly. |
|---|
| bés | संज्ञा | day | Tey mooy bés bu baax. Today is a good day. |
|---|
| guddi | संज्ञा | night | Guddi gi dafa sedd. The night is cold. |
|---|
| suba | संज्ञा | morning | Damaa liggéey suba bu nekk. I work every morning. |
|---|
| ngoon | संज्ञा | evening | Nun danuy naan ataaya ngoon gu nekk. We drink tea every evening. |
|---|
| ayubés | संज्ञा | week | Benn ayubés weesu na. One week has passed. |
|---|
| weer | संज्ञा | month | Weer wii dafa gàtt. This month is short. |
|---|
| at | संज्ञा | year | At mii am na solo. This year is important. |
|---|
| tey | क्रिया विशेषण | today | Damaa busy tey. I am busy today. |
|---|
| ëllëg | क्रिया विशेषण | tomorrow | Nun dinañu tukki ëllëg. We will travel tomorrow. |
|---|
| démb | क्रिया विशेषण | yesterday | Moom dafa ñëw démb. She came yesterday. |
|---|
| léegi | क्रिया विशेषण | now | Ñëwal fii léegi. Come here now. |
|---|
| jant | संज्ञा | sun | Jant bi dafa tàng lool. The sun is very hot. |
|---|
| weer | संज्ञा | moon | Weer wi leeral na ci guddi. The moon is bright tonight. |
|---|
| biddéew | संज्ञा | star | Biddéew buy leer ci kaw. A star shines above. |
|---|
| asamaan | संज्ञा | sky | Asamaan si baxa na. The sky is blue. |
|---|
| suf | संज्ञा | earth | Suf si tooy na. The earth is wet. |
|---|
| safara | संज्ञा | fire | Safara si dafa tàng lool. The fire is very hot. |
|---|
| ndox | संज्ञा | water | Ndox mi dafa sedd. The water is cold. |
|---|
| taw | संज्ञा | rain | Taw bi dafay taw bu bare. The rain is falling hard. |
|---|
| ngelaw | संज्ञा | wind | Ngelaw li dafa am doole tey. The wind is strong today. |
|---|
| garab | संज्ञा | tree | Garab ga dafa gudd lool. That tree is very tall. |
|---|
| tóor-tóor | संज्ञा | flower | Tóor-tóor bii rafet na. This flower is beautiful. |
|---|
| tundu | संज्ञा | mountain | Tundu wi dafa kawe. The mountain is high. |
|---|
| dex | संज्ञा | river | Dex gi yaatu na. The river is wide. |
|---|
| géej | संज्ञा | sea | Géej gi dal na tey. The sea is calm today. |
|---|
| dund | संज्ञा | food | Dund gi jekk na. The food is ready. |
|---|
| mburu | संज्ञा | bread | Damaa lekk mburu suba bu nekk. I eat bread every morning. |
|---|
| ceeb | संज्ञा | rice | Ceeb bi dafa tàng. The rice is hot. |
|---|
| yàpp | संज्ञा | meat | Nun nuy togg yàpp. We are cooking meat. |
|---|
| jën | संज्ञा | fish | Jën wi sedd na. The fish is fresh. |
|---|
| nen | संज्ञा | egg | Damaa lekk benn nen. I ate one egg. |
|---|
| meew | संज्ञा | milk | Xale bi dafa naan meew. The child drinks milk. |
|---|
| meññ | संज्ञा | fruit | Meññ baax na ci wér-gu-yaram. Fruit is good for health. |
|---|
| ataaya | संज्ञा | tea | Nun danuy naan ataaya andandoo. We drink tea together. |
|---|
| kafe | संज्ञा | coffee | Moom dafa naan kafe bu tàng. He drinks hot coffee. |
|---|
| bopp | संज्ञा | head | Sama bopp metti na tey. My head hurts today. |
|---|
| bët | संज्ञा | eye | Bëtam bu xonq na. Her eye is red. |
|---|
| nopp | संज्ञा | ear | Sama nopp dégg na bu baax. My ear hears well. |
|---|
| gémmiñ | संज्ञा | mouth | Ubbi sa gémmiñ bu yaa. Open your mouth wide. |
|---|
| bakkañ | संज्ञा | nose | Sama bakkań dafa sedd. My nose is cold. |
|---|
| loxo | संज्ञा | hand | Raxasal sa loxo léegi. Wash your hand now. |
|---|
| tànk | संज्ञा | foot | Tànkam am na doole. His foot is strong. |
|---|
| xol | संज्ञा | heart | Sama xol dal na. My heart is calm. |
|---|
| tur | संज्ञा | name | Sa tur rafet na. Your name is beautiful. |
|---|
| téere | संज्ञा | book | Téere bii bees na. This book is new. |
|---|
| baat | संज्ञा | word | Baat boobu am na solo. That word is important. |
|---|
| làkk | संज्ञा | language | Wolof mooy làkk wu bari. Wolof is a rich language. |
|---|
| xaalis | संज्ञा | money | Damaa soxla xaalis wu gën. I need more money. |
|---|
| liggéey | संज्ञा | work | Liggéey bii dafa metti. This work is hard. |
|---|
| mbëggeel | संज्ञा | love | Mbëggeel am na solo lool. Love is very important. |
|---|
| misig | संज्ञा | music | Misig mi rafet na. The music is beautiful. |
|---|
| nettali | संज्ञा | story | Nettali bi neex na lool. The story is very interesting. |
|---|
| yoon | संज्ञा | way | Yoon wii gën na yomb. This way is easier. |
|---|
| mbir | संज्ञा | thing | Mbir moomu bees na. That thing is new. |
|---|
| dund | संज्ञा | life | Dund yombul. Life is not easy. |
|---|
| bunt | संज्ञा | door | Bunt bi ubbeeku na. The door is open. |
|---|
| taabal | संज्ञा | table | Taabal bi set na. The table is clean. |
|---|
| siis | संज्ञा | chair | Siis sii dafa tuuti. This chair is small. |
|---|
| oto | संज्ञा | car | Oto bi dafa gaaw. The car is fast. |
|---|
| baax | विशेषण | good | Dund bii baax na. This food is good. |
|---|
| bon | विशेषण | bad | Tont boobu bon na. That answer is bad. |
|---|
| mag | विशेषण | big | Kër gi mag na. The house is big. |
|---|
| tuuti | विशेषण | small | Néeg bi tuuti na. The room is small. |
|---|
| bees | विशेषण | new | Damaa jënd téere bu bees. I bought a new book. |
|---|
| mag | विशेषण | old | Kër googu mag na. That house is old. |
|---|
| gudd | विशेषण | long | Yoon wi gudd na. The road is long. |
|---|
| gàtt | विशेषण | short | Nettali bii gàtt na. This story is short. |
|---|
| kaw | विशेषण | high | Tundu wi dafa kaw. The mountain is high. |
|---|
| suuf | विशेषण | low | Taabal bi dafa suuf. The table is low. |
|---|
| tàng | विशेषण | hot | Ataaya bi dafa tàng. The tea is hot. |
|---|
| sedd | विशेषण | cold | Ndox mi dafa sedd. The water is cold. |
|---|
| bég | विशेषण | happy | Xale bi bég na. The child is happy. |
|---|
| triste | विशेषण | sad | Moom dafa triste tey. She is sad today. |
|---|
| rafet | विशेषण | beautiful | Tóor-tóor bi rafet na. The flower is beautiful. |
|---|
| yomb | विशेषण | easy | Liggéey bii yomb na. This work is easy. |
|---|
| metti | विशेषण | hard | Laaj bii metti na. This question is hard. |
|---|
| gaaw | विशेषण | fast | Oto boobu gaaw na. That car is fast. |
|---|
| ndank | विशेषण | slow | Mag gi dafa dox ndank. The old man walks slow. |
|---|
| jub | विशेषण | right | Sa tont jub na. Your answer is right. |
|---|
| juum | विशेषण | wrong | Tont boobu juum na. That answer is wrong. |
|---|
| am solo | विशेषण | important | Téere bii am na solo. This book is important. |
|---|
| dëgg | विशेषण | true | Nettali bii dëgg la. This story is true. |
|---|
| fees | विशेषण | full | Kaas bi fees na. The cup is full. |
|---|
| neen | विशेषण | empty | Néeg bi neen na. The room is empty. |
|---|
| ndaw | विशेषण | young | Moom ndaw na ba léegi. She is still young. |
|---|
| am doole | विशेषण | strong | Góor googu am na doole. That man is strong. |
|---|
| néew doole | विशेषण | weak | Xale bi néew doole na. The child is weak. |
|---|
| xonq | विशेषण | red | Tóor-tóor bi xonq na. The flower is red. |
|---|
| baxa | विशेषण | blue | Asamaan si baxa na. The sky is blue. |
|---|
| wert | विशेषण | green | Garab gi wert na. The tree is green. |
|---|
| mbook | विशेषण | yellow | Tóor-tóor bi mbook na. The flower is yellow. |
|---|
| ñuul | विशेषण | black | Oto bi ñuul na. The car is black. |
|---|
| weex | विशेषण | white | Meew mi weex na. The milk is white. |
|---|
| waaw | अवरोधक शब्द | yes | Waaw, xam naa ko léegi. Yes, I understand now. |
|---|
| déedéet | अवरोधक शब्द | no | Déedéet, manuma ñëw. No, I cannot come. |
|---|
| du | क्रिया विशेषण | not | Lii du baax. This is not good. |
|---|
| ak | संयोग | and | Sama yaay ak sama baay ñëw nañu. My mother and father came. |
|---|
| wala | संयोग | or | Ataaya wala kafe baax na. Tea or coffee is fine. |
|---|
| waaye | संयोग | but | Damaa ñëw, waaye moom dem na. I came, but she left. |
|---|
| bu | संयोग | if | Bu ngee ñëw, woo ma. If you come, call me. |
|---|
| ndax | संयोग | because | Damaa des ndax taw na. I stayed because it rained. |
|---|
| ak | पूर्वसर्ग | with | Damaa ñëw ak sama xarit. I came with my friend. |
|---|
| ci ludul | पूर्वसर्ग | without | Moom dem na ci ludul xaalis. He left without money. |
|---|
| ngir | पूर्वसर्ग | for | May bii ngir yaw la. This gift is for you. |
|---|
| ci | पूर्वसर्ग | from | Moom dafa ñëw ci Ndakaaru. She came from Dakar. |
|---|
| ca | पूर्वसर्ग | to | Nun dem nañu ca jàngu ba. We went to school. |
|---|