| je | местоимение | I | Je ndi ngaha ubu. I am here now. |
|---|
| wewe | местоимение | you | Wewe uri umugenzi wanje. You are my friend. |
|---|
| we | местоимение | he | We ari muhira. He is at home. |
|---|
| twebwe | местоимение | we | Twebwe dukora buri musi. We work every day. |
|---|
| bo | местоимение | they | Bo baba mu gisagara. They live in the city. |
|---|
| iki | местоимение | what | Izina ryawe ni iki? What is your name? |
|---|
| hehe | наречие | where | Ubaye hehe? Where do you live? |
|---|
| ryari | наречие | when | Uzaza ryari? When will you come? |
|---|
| nde | местоимение | who | Uwo muntu ni nde? Who is that person? |
|---|
| kuki | наречие | why | Kubera iki ubabaye? Why are you sad? |
|---|
| gute | наречие | how | Ukora gute? How do you work? |
|---|
| kuba | глагол | to be | Barahimbawe uyu musi. They are happy today. |
|---|
| kugira | глагол | to have | Mfise igitabu. I have a book. |
|---|
| gukora | глагол | to do | Dukora akazi kacu neza. We do our work well. |
|---|
| kuja | глагол | to go | Ndaja kw'ishure. I go to school. |
|---|
| kuza | глагол | to come | Baza buri gitondo. They come every morning. |
|---|
| kubona | глагол | to see | Ndabona umusozi. I see the mountain. |
|---|
| kumenya | глагол | to know | Ndazi iyo nkuru. I know that story. |
|---|
| kwiyumvira | глагол | to think | Twiyumvira ku buzima. We think about life. |
|---|
| gushaka | глагол | to want | Ndashaka amazi. I want some water. |
|---|
| gukenera | глагол | to need | Dukenera ibifungurwa vyinshi. We need more food. |
|---|
| gukora | глагол | to make | Bakora umukate mwiza. They make good bread. |
|---|
| gutora | глагол | to take | Tora igitabu uce ugitahana. Take the book home. |
|---|
| guha | глагол | to give | Mpa amahera. Give me the money. |
|---|
| kuvuga | глагол | to say | Vuga izina ryawe. Please say your name. |
|---|
| kubwira | глагол | to tell | Mbwira ukuri. Tell me the truth. |
|---|
| kubaza | глагол | to ask | Ndabaza ikibazo kimwe. I ask one question. |
|---|
| kuronka | глагол | to find | Twaronse inzira. We found the way. |
|---|
| kuraba | глагол | to look | Raba ijuru. Look at the sky. |
|---|
| gukoresha | глагол | to use | Nkoresha iyi meza. I use this table. |
|---|
| gukora | глагол | to work | Bakora mu gisagara. They work in town. |
|---|
| kurya | глагол | to eat | Turarya umuceri iri joro. We eat rice tonight. |
|---|
| kunywa | глагол | to drink | Nnywa icayi buri gitondo. I drink tea every morning. |
|---|
| gusinzira | глагол | to sleep | Umwana asinziriye ubu. The child sleeps now. |
|---|
| kugenda | глагол | to walk | Tugenda kw'ishure n'amaguru. We walk to school. |
|---|
| kwiruka | глагол | to run | Uwo muhungu yiruka ningoga. The boy runs fast. |
|---|
| gusoma | глагол | to read | Nsomye iki gitabu. I read this book. |
|---|
| kwandika | глагол | to write | |
|---|
| kuvuga | глагол | to speak | Bavuga ururimi rwacu. They speak our language. |
|---|
| kwumviriza | глагол | to listen | Umviriza umwigisha neza. Listen to the teacher carefully. |
|---|
| kwumva | глагол | to hear | Numva umuziki. I hear the music. |
|---|
| kugura | глагол | to buy | Tugura ivyamwa bishasha. We buy fresh fruit. |
|---|
| kugurisha | глагол | to sell | Bagurisha amafi ngaha. They sell fish here. |
|---|
| kuriha | глагол | to pay | Ndariha ibifungurwa. I pay for the food. |
|---|
| gufasha | глагол | to help | Fasha uwo mwana. Please help that child. |
|---|
| gukunda | глагол | to love | Nkunda umuryango wanje. I love my family. |
|---|
| kubaho | глагол | to live | Baba muri iyi nzu. They live in this house. |
|---|
| gupfa | глагол | to die | Abantu bose bazopfa umusi umwe. All people die someday. |
|---|
| kwiga | глагол | to learn | Abana bigira kw'ishure. Children learn at school. |
|---|
| kwigisha | глагол | to teach | Bigisha ururimi rwacu. They teach our language. |
|---|
| kwugurura | глагол | to open | Uguruza umuryango ubu. Open the door now. |
|---|
| gufunga | глагол | to close | |
|---|
| umuntu | существительное | person | Uwo muntu ni mwiza. That person is kind. |
|---|
| umugabo | существительное | man | Uwo mugabo ni muremure. The man is tall. |
|---|
| umugore | существительное | woman | Uwo mugore ari ngaha. The woman is here. |
|---|
| umwana | существительное | child | Umwana ariko arasinzira. The child is sleeping. |
|---|
| umuhungu | существительное | boy | Uwo muhungu asoma neza. The boy reads well. |
|---|
| umukobwa | существительное | girl | Uwo mukobwa arahimbawe. The girl is happy. |
|---|
| umuryango | существительное | family | Umuryango wanje uba ngaha. My family lives here. |
|---|
| umuvyeyi | существительное | mother | |
|---|
| data | существительное | father | Data akora cane. My father works hard. |
|---|
| umugenzi | существительное | friend | Umugenzi wanje yaje ejo. My friend came yesterday. |
|---|
| inzu | существительное | house | Inzu yabo ni nini. Their house is big. |
|---|
| imuhira | существительное | home | Turi kuja muhira. We are going home. |
|---|
| ishure | существительное | school | Ishure riri hafi. The school is nearby. |
|---|
| igisagara | существительное | city | Iki gisagara ni kinini. This city is large. |
|---|
| igihugu | существительное | country | Igihugu cacu ni ciza. Our country is beautiful. |
|---|
| isi | существительное | world | Isi iriko irahinduka. The world is changing. |
|---|
| ibarabara | существительное | street | Ibarabara ririmwo abantu benshi. The street is busy. |
|---|
| icumba | существительное | room | Iki cumba ni gitoyi. This room is small. |
|---|
| umwanya | существительное | time | Umwanya ugenda ningoga cane. Time goes very fast. |
|---|
| umusi | существительное | day | Uno musi ni umusi mwiza. Today is a good day. |
|---|
| ijoro | существительное | night | Ijoro rirakonja. The night is cold. |
|---|
| igitondo | существительное | morning | Iki gitondo ni ciza. This morning is beautiful. |
|---|
| umugoroba | существительное | evening | Tugenda ku mugoroba. We walk in the evening. |
|---|
| indwi | существительное | week | Nkora buri ndwi. I work every week. |
|---|
| ukwezi | существительное | month | Uku kwezi kurimwo akazi kenshi. This month is busy. |
|---|
| umwaka | существительное | year | Uno mwaka ni mushasha. This year is new. |
|---|
| uyu musi | наречие | today | Ndahimbawe uyu musi. I am happy today. |
|---|
| ejo | наречие | tomorrow | Tuzaza ejo. We will come tomorrow. |
|---|
| ejo | наречие | yesterday | We yaje ejo mu gitondo. He came yesterday morning. |
|---|
| ubu | наречие | now | Ingo ngaha ubu. Come here now. |
|---|
| izuba | существительное | sun | Izuba rirashushe. The sun is hot. |
|---|
| ukwezi | существительное | moon | Ukwezi kurakaye iri joro. The moon is bright tonight. |
|---|
| inyenyeri | существительное | star | Iyo nyenyeri irakaye. That star is bright. |
|---|
| ijuru | существительное | sky | Ijuru ni ubururu. The sky is blue. |
|---|
| isi | существительное | earth | |
|---|
| umuriro | существительное | fire | Umuriro urashushe. The fire is hot. |
|---|
| amazi | существительное | water | Nunywe amazi meza buri musi. Drink clean water daily. |
|---|
| imvura | существительное | rain | Imvura ni nyinshi. The rain is heavy. |
|---|
| umuyaga | существительное | wind | Umuyaga urakomeye. The wind is strong. |
|---|
| igiti | существительное | tree | Cya giti ni kirekire. That tree is tall. |
|---|
| ishurwe | существительное | flower | Iri shurwe ni ryiza. This flower is beautiful. |
|---|
| umusozi | существительное | mountain | Uwo musozi ni muremure. That mountain is high. |
|---|
| uruzi | существительное | river | Uruzi ni rurerure. The river is long. |
|---|
| ikiyaga | существительное | sea | |
|---|
| ibifungurwa | существительное | food | Ibifungurwa birateguwe. The food is ready. |
|---|
| umukate | существительное | bread | Uno mukate ni mushasha. This bread is fresh. |
|---|
| umuceri | существительное | rice | Turarya umuceri kenshi. We eat rice often. |
|---|
| inyama | существительное | meat | Inyama ni nziza. The meat is good. |
|---|
| ifi | существительное | fish | Ifi ni nshasha. The fish is fresh. |
|---|
| irigi | существительное | egg | Nariye irigi rimwe. I ate one egg. |
|---|
| amata | существительное | milk | Umwana anywa amata. The child drinks milk. |
|---|
| ivyamwa | существительное | fruit | |
|---|
| icayi | существительное | tea | Nnywa icayi buri musi. I drink tea daily. |
|---|
| ikawa | существительное | coffee | Ikawa irashushe. The coffee is hot. |
|---|
| umutwe | существительное | head | Umutwe wanje urababara uyu musi. My head hurts today. |
|---|
| ijisho | существительное | eye | |
|---|
| ugutwi | существительное | ear | |
|---|
| umunwa | существительное | mouth | Tamaza umunwa cane. Open your mouth wide. |
|---|
| izuru | существительное | nose | |
|---|
| ukuboko | существительное | hand | Karaba amaboko yawe ubu. Wash your hands now. |
|---|
| ikirenge | существительное | foot | Ikirenge canje kirababara cane. My foot hurts badly. |
|---|
| umutima | существительное | heart | |
|---|
| izina | существительное | name | Izina ryanje ni John. My name is John. |
|---|
| igitabu | существительное | book | Iki gitabu ni gishasha. This book is new. |
|---|
| ijambo | существительное | word | Iryo jambo riragoye. That word is difficult. |
|---|
| ururimi | существительное | language | Uru rurimi ni rwiza. This language is beautiful. |
|---|
| amahera | существительное | money | Nkeneye amahera menshi. I need more money. |
|---|
| akazi | существительное | work | Aka kazi karagoye. This work is hard. |
|---|
| urukundo | существительное | love | Urukundo ni ngirakamaro cane. Love is very important. |
|---|
| umuziki | существительное | music | Umuziki ni mwiza. The music is beautiful. |
|---|
| inkuru | существительное | story | Iyo nkuru ni y'ukuri. That story is true. |
|---|
| inzira | существительное | way | Iyi ni yo nzira. This is the way. |
|---|
| ikintu | существительное | thing | Ico kintu ni icanje. That thing is mine. |
|---|
| ubuzima | существительное | life | Ubuzima ni bwiza. Life is beautiful. |
|---|
| umuryango | существительное | door | Umuryango wuguruye. The door is open. |
|---|
| ameza | существительное | table | |
|---|
| intebe | существительное | chair | Intebe ni ntoyi. The chair is small. |
|---|
| imodoka | существительное | car | Imodoka ni nshasha. The car is new. |
|---|
| mwiza | прилагательное | good | Ibi bifungurwa ni vyiza. This food is good. |
|---|
| bibi | прилагательное | bad | |
|---|
| kinini | прилагательное | big | Inzu yabo ni nini. Their house is big. |
|---|
| gitoyi | прилагательное | small | Iki cumba ni gitoyi. This room is small. |
|---|
| mushasha | прилагательное | new | Mfise igitabu gishasha. I have a new book. |
|---|
| kera | прилагательное | old | Iyo nzu ni ya kera. That house is old. |
|---|
| rurerure | прилагательное | long | Uruzi ni rurerure. The river is long. |
|---|
| gito | прилагательное | short | Iyi nkuru ni ngufi. This story is short. |
|---|
| muremure | прилагательное | high | Uwo musozi ni muremure. That mountain is high. |
|---|
| shushe | прилагательное | hot | Icayi kirashushe. The tea is hot. |
|---|
| konje | прилагательное | cold | Amazi arakonje. The water is cold. |
|---|
| himbawe | прилагательное | happy | Umwana arahimbawe. The child is happy. |
|---|
| babaye | прилагательное | sad | |
|---|
| ciza | прилагательное | beautiful | Iryo shurwe ni ryiza. The flower is beautiful. |
|---|
| vyoroshe | прилагательное | easy | Aka kazi karoroshe. This work is easy. |
|---|
| gikomeye | прилагательное | hard | |
|---|
| ningoga | прилагательное | fast | Uwo muhungu yiruka ningoga. The boy runs fast. |
|---|
| bukebuke | прилагательное | slow | Imodoka igenda bukebuke. The car is slow. |
|---|
| ukuri | прилагательное | right | |
|---|
| ikosa | прилагательное | wrong | |
|---|
| ngirakamaro | прилагательное | important | Iki gitabu ni ngirakamaro. This book is important. |
|---|
| ukuri | прилагательное | true | Iyo nkuru ni y'ukuri. That story is true. |
|---|
| cuzuye | прилагательное | full | |
|---|
| kirimwo ubusa | прилагательное | empty | |
|---|
| muto | прилагательное | young | Uwo mwana ni muto. That child is young. |
|---|
| komeye | прилагательное | strong | Uwo mugabo arakomeye. That man is strong. |
|---|
| gojwe | прилагательное | weak | |
|---|
| gitukura | прилагательное | red | Iryo shurwe ni ritukura. The flower is red. |
|---|
| ubururu | прилагательное | blue | Ijuru ni ubururu. The sky is blue. |
|---|
| gitoto | прилагательное | green | |
|---|
| gihondo | прилагательное | yellow | |
|---|
| wirabura | прилагательное | black | Imodoka ni yirabura. The car is black. |
|---|
| umweru | прилагательное | white | Amata ni yera. The milk is white. |
|---|
| ego | междометие | yes | Ego, nditeguye. Yes, I am ready. |
|---|
| oya | междометие | no | Oya, sindabizi. No, I do not know. |
|---|
| nti | наречие | not | Sindaruha. I am not tired. |
|---|
| na | союз | and | Icayi n'umukate birateguwe. Tea and bread are ready. |
|---|
| canke | союз | or | Icayi canke ikawa ni vyiza. Tea or coffee is fine. |
|---|
| ariko | союз | but | Ndaruha, ariko ndahimbawe. I am tired, but happy. |
|---|
| nimba | союз | if | Nimba uza, turarya. If you come, we eat. |
|---|
| kuko | союз | because | |
|---|
| na | предлог | with | Nazanye n'umugenzi wanje. I came with my friend. |
|---|
| ata | предлог | without | Yagiye ata mahera. He left without money. |
|---|
| ku bwa | предлог | for | |
|---|
| kuva | предлог | from | Nva i Burundi. I come from Burundi. |
|---|
| ku | предлог | to | Tuje kw'ishure. We went to school. |
|---|