| I | Pronomen | мен | I am here now. Мен ам дыында. |
|---|
| you | Pronomen | сен | You are my friend. Сен менииң эшим. |
|---|
| we | Pronomen | бис | We live in this city. Бис бо хөөнде чурттап турар бис. |
|---|
| they | Pronomen | олар | They work every day. Олар хүн бүрүзүн ажылдап турар. |
|---|
| what | Pronomen | чү | What is this word? Бо сөс чү? |
|---|
| where | Adverb | кайда | Where is your house? Сээң бажың кайда? |
|---|
| when | Adverb | кажан | When do you come? Сен кажан келир сен? |
|---|
| who | Pronomen | кым | Who is that person? Ол кижи кым? |
|---|
| why | Adverb | чүүгө | Why are you sad? Сен чүүгө муңгараан сен? |
|---|
| how | Adverb | кажыдыл | How do you know? Сен оны кажыдыл билир сен? |
|---|
| to do | Verb | кылып | I do my work well. Мен ажылымны эки кылып турар мен. |
|---|
| to go | Verb | барыр | We go to school daily. Бис школага хүн бүрүзүн барар бис. |
|---|
| to come | Verb | кээр | They come here every evening. Олар мында иңир бүрүзүн кээр. |
|---|
| to see | Verb | көрүр | I see the mountain. Мен дагны көрүп тур мен. |
|---|
| to know | Verb | билир | I know this story. Мен бо тоожуну билир мен. |
|---|
| to think | Verb | бодап | We think about the future. Бис келир үе тухайында бодап турар бис. |
|---|
| to want | Verb | күзер | I want hot tea. Мен ызык шай күзер мен. |
|---|
| to make | Verb | эдер | They make good bread. Олар эки чемек эдер. |
|---|
| to take | Verb | аар | Take the book home. Номну өгге аар. |
|---|
| to give | Verb | берир | I give you water. Мен сенге суг берип тур мен. |
|---|
| to say | Verb | чугаалар | Do not say that. Ону чугаалаба. |
|---|
| to ask | Verb | айтырыр | Please ask the teacher. Башкыдан айтыр. |
|---|
| to find | Verb | тып аар | I found my book today. Мен бүгүн номумну тып алдым. |
|---|
| to look | Verb | караар | Look at the sky. Деңгерге кара. |
|---|
| to work | Verb | ажылдаар | They work in the city. Олар хөөнде ажылдаар. |
|---|
| to eat | Verb | чээр | The child eats bread. Оглу чемек чээр. |
|---|
| to drink | Verb | ижер | We drink tea together. Бис кады чай ижер бис. |
|---|
| to sleep | Verb | унтаар | The boy sleeps now. Оол ам унтаар. |
|---|
| to walk | Verb | чоруур | I walk every morning. Мен эртен бүрүзүн чоруур мен. |
|---|
| to run | Verb | чүгүрүр | The girl runs fast. Кыс түргэн чүгүрүр. |
|---|
| to read | Verb | номчууру | |
|---|
| to write | Verb | бииер | I write my name. Мен адымны биип тур мен. |
|---|
| to speak | Verb | чүгәләэр | We speak our language. Бис өөске дылымысче чүгәләэр бис. |
|---|
| to listen | Verb | дыңнаар | Listen to the music. Хөгжүмдү дыңна. |
|---|
| to hear | Verb | дыңнаар | I hear the wind. Мен салгынны дыңнап тур мен. |
|---|
| to buy | Verb | садып аар | We buy bread today. Бис бүгүн чемек садып аар бис. |
|---|
| to sell | Verb | садар | They sell fish here. Олар мында балык садар. |
|---|
| to help | Verb | дүжээр | Friends help each other. Эштер бот-боттарына дүжээр. |
|---|
| to love | Verb | ынаар | I love my family. Мен бүлемни ынаар мен. |
|---|
| to live | Verb | чурттаар | We live near the river. Бис мөрээнниң чанында чурттап турар бис. |
|---|
| to die | Verb | өлөр | All people die someday. Шупту кижилер кайы бир хүн өлер. |
|---|
| to learn | Verb | өөренир | Children learn at school. Оглу-уруулар школада өөренир. |
|---|
| to teach | Verb | өөредир | They teach the Tuvan language. Олар тыва дылды өөредир. |
|---|
| to open | Verb | ажаар | Open the door now. Эжикти ам ажаар. |
|---|
| to close | Verb | дажаар | |
|---|
| person | Substantiv | кижи | That person is kind. Ол кижи буянныг. |
|---|
| man | Substantiv | эр кижи | The man is very tall. Эр кижи база дээр. |
|---|
| woman | Substantiv | кадай кижи | The woman drinks tea. Кадай кижи шай ижер. |
|---|
| child | Substantiv | оол | The child is sleeping. Оол унтап тур. |
|---|
| boy | Substantiv | оол | The boy runs outside. Оол тышка чүгүрүр. |
|---|
| girl | Substantiv | кыс | The girl reads well. Кыс эки номчуур. |
|---|
| family | Substantiv | бүле | My family lives here. Менің бүлем мында чурттап турар. |
|---|
| mother | Substantiv | ие | My mother is home. Менің ием өгде. |
|---|
| father | Substantiv | ада | My father works hard. Менің адам кежиктиг ажылдаар. |
|---|
| friend | Substantiv | эш | My friend came yesterday. Менің эшим дээшки хүн келген. |
|---|
| house | Substantiv | бажың | Their house is big. Оларның бажыңы улуг. |
|---|
| home | Substantiv | өг | We went home early. Бис өгге эрте барган бис. |
|---|
| school | Substantiv | школа | The school is new. Школа чаа. |
|---|
| city | Substantiv | хөөн | This city is beautiful. Бо хөөн чепсег. |
|---|
| country | Substantiv | чурт | Our country is large. Бистиң чурт улуг. |
|---|
| world | Substantiv | делегей | The world is changing. Делегей өскерип турар. |
|---|
| street | Substantiv | орам | The street is long. Орам узун. |
|---|
| room | Substantiv | өө | The room is warm. Өө жылыг. |
|---|
| time | Substantiv | үе | Time goes quickly. Үе түрген эртип турар. |
|---|
| day | Substantiv | хүн | Today is a good day. Бүгүн эки хүн. |
|---|
| night | Substantiv | дүн | The night is cold. Дүн соок. |
|---|
| morning | Substantiv | эртен | The morning is quiet. Эртен амыр. |
|---|
| evening | Substantiv | иңир | We walk in the evening. Бис иңирде чоруур бис. |
|---|
| week | Substantiv | неделя | One week is short. Бир неделя кыска. |
|---|
| month | Substantiv | ай | This month is busy. Бо ай машкалыг. |
|---|
| year | Substantiv | чыл | This year is new. Бо чыл чаа. |
|---|
| today | Adverb | бүгүн | I work today. Мен бүгүн ажылдаар мен. |
|---|
| tomorrow | Adverb | даңна | We will go tomorrow. Бис даңна барар бис. |
|---|
| yesterday | Adverb | дээшки хүн | |
|---|
| now | Adverb | ам | Come here now. Ам мынча кел. |
|---|
| sun | Substantiv | хүн | |
|---|
| moon | Substantiv | ай | The moon is bright tonight. Ай бүгүн дүндө чырык. |
|---|
| star | Substantiv | чылдыс | One star is visible. Бир чылдыс көрүнер. |
|---|
| sky | Substantiv | деңгер | The sky is blue. Деңгер көк. |
|---|
| earth | Substantiv | чер | The earth is round. Чер тогларак. |
|---|
| fire | Substantiv | от | |
|---|
| water | Substantiv | суг | The water is cold. Суг соок. |
|---|
| rain | Substantiv | чаъс | The rain is falling. Чаъс чагып турар. |
|---|
| wind | Substantiv | салгын | The wind is strong. Салгын күчтүг. |
|---|
| tree | Substantiv | ыяш | The tree is tall. Ыяш дээр. |
|---|
| flower | Substantiv | чечек | The flower is beautiful. Чечек чепсег. |
|---|
| mountain | Substantiv | даг | That mountain is high. Ол даг дээр. |
|---|
| river | Substantiv | мөрээн | The river is long. Мөрээн узун. |
|---|
| sea | Substantiv | далай | The sea is blue. Далай көк. |
|---|
| food | Substantiv | чем | The food is ready. Чем белен. |
|---|
| bread | Substantiv | чемек | I eat bread daily. Мен чемек хүн бүрүзүн чээр мен. |
|---|
| meat | Substantiv | ээт | The meat is hot. Ээт ызык. |
|---|
| fish | Substantiv | балык | We bought fresh fish. Бис чаа балык садып алган бис. |
|---|
| egg | Substantiv | өндүк | The egg is white. Өндүк ак. |
|---|
| milk | Substantiv | сүт | The milk is warm. Сүт жылыг. |
|---|
| fruit | Substantiv | жемиш | Children like sweet fruit. Оглу-уруулар амдыг жемишти сүйер. |
|---|
| tea | Substantiv | шай | |
|---|
| coffee | Substantiv | кофе | I drink coffee rarely. Мен кофе ховор ижер мен. |
|---|
| head | Substantiv | баш | My head hurts today. Менің башым бүгүн ооруйт. |
|---|
| eye | Substantiv | карак | |
|---|
| ear | Substantiv | кулак | My ear hurts. Кулагым ооруйт. |
|---|
| mouth | Substantiv | аас | Open your mouth, please. Аазыңны ажаар. |
|---|
| nose | Substantiv | мурнум | My nose is cold. Мурнум соок. |
|---|
| hand | Substantiv | хол | Wash your hands now. Холдарыңны ам чуу. |
|---|
| foot | Substantiv | бут | My foot hurts. Бутум ооруйт. |
|---|
| heart | Substantiv | чүрек | My heart is strong. Менің чүреэм күчтүг. |
|---|
| name | Substantiv | ат | My name is short. Менің адым кыска. |
|---|
| book | Substantiv | ном | This book is interesting. Бо ном кызыктыг. |
|---|
| word | Substantiv | сөс | This word is new. Бо сөс чаа. |
|---|
| language | Substantiv | дыл | The Tuvan language is beautiful. Тыва дыл чепсег. |
|---|
| money | Substantiv | акша | I have no money. Менде акша чок. |
|---|
| work | Substantiv | ажыл | My work is hard. Менің ажылым берге. |
|---|
| love | Substantiv | ынакшыл | Love is important in life. Ынакшыл амыдыралда чүгле чүүл. |
|---|
| music | Substantiv | хөгжүм | The music is beautiful. Хөгжүм чепсег. |
|---|
| story | Substantiv | тоожу | That story is true. Ол тоожу шын. |
|---|
| way | Substantiv | арга | This way is easy. Бо арга жеңил. |
|---|
| thing | Substantiv | чүве | What is that thing? Ол чүве чү? |
|---|
| life | Substantiv | амыдырал | Life is not easy. Амыдырал жеңил эвес. |
|---|
| door | Substantiv | эжик | The door is open. Эжик ажык. |
|---|
| table | Substantiv | ширээ | The book is on the table. Ном ширээниң үстүнде. |
|---|
| chair | Substantiv | сандал | The chair is old. Сандал кырган. |
|---|
| car | Substantiv | машина | The car is new. Машина чаа. |
|---|
| good | Adjektiv | эки | This bread is good. Бо чемек эки. |
|---|
| bad | Adjektiv | бак | |
|---|
| big | Adjektiv | улуг | Our house is big. Бистиң бажың улуг. |
|---|
| small | Adjektiv | бичии | The room is small. Өө бичии. |
|---|
| new | Adjektiv | чаа | I have a new book. Менде чаа ном бар. |
|---|
| old | Adjektiv | кырган | This house is old. Бо бажың кырган. |
|---|
| long | Adjektiv | узун | |
|---|
| short | Adjektiv | кыска | The story is short. Тоожу кыска. |
|---|
| high | Adjektiv | дөр | |
|---|
| low | Adjektiv | адыг | |
|---|
| hot | Adjektiv | ызык | |
|---|
| cold | Adjektiv | соок | The water is cold. Суг соок. |
|---|
| happy | Adjektiv | өөрүп турган | The child is happy. Оол өөрүп турган. |
|---|
| sad | Adjektiv | муңгараан | |
|---|
| beautiful | Adjektiv | чепсег | The flower is beautiful. Чечек чепсег. |
|---|
| easy | Adjektiv | җиңил | This work is easy. Бо ажыл жеңил. |
|---|
| hard | Adjektiv | берге | |
|---|
| fast | Adjektiv | түрген | |
|---|
| slow | Adjektiv | аксын | |
|---|
| right | Adjektiv | шын | Your answer is right. Сээң харыың шын. |
|---|
| wrong | Adjektiv | буруу | That answer is wrong. Ол харылзаа буруу. |
|---|
| important | Adjektiv | чүле | This book is important. Бо ном чүле. |
|---|
| true | Adjektiv | шын | This story is true. Бо тоожу шын. |
|---|
| full | Adjektiv | дүгүр | |
|---|
| empty | Adjektiv | хоорай | |
|---|
| young | Adjektiv | жаш | The boy is young. Оол жаш. |
|---|
| strong | Adjektiv | күчтүг | The man is strong. Эр кижи күчтүг. |
|---|
| weak | Adjektiv | сулгуур | |
|---|
| red | Adjektiv | кызыл | The flower is red. Чечек кызыл. |
|---|
| blue | Adjektiv | көк | The sky is blue. Деңгер көк. |
|---|
| green | Adjektiv | ногаан | The tree is green. Ыяш ногаан. |
|---|
| yellow | Adjektiv | сарыг | The flower is yellow. Чечек сарыг. |
|---|
| black | Adjektiv | кара | |
|---|
| white | Adjektiv | ак | |
|---|
| yes | Interjektion | ыя | Yes, I know. Ыя, мен билир мен. |
|---|
| no | Interjektion | чок | No, I cannot come. Чок, мен келир аргам чок. |
|---|
| not | Adverb | эвес | This is not good. Бо эки эвес. |
|---|
| and | Konjunktion | болгаш | Tea and bread are ready. Шай болгаш чемек белен. |
|---|
| or | Konjunktion | азы | Tea or coffee is fine. Шай азы кофе эки. |
|---|
| but | Konjunktion | ынчангаш та | I am tired, but happy. Мен чарап калган, ынчангаш та өөрүп тур мен. |
|---|
| if | Konjunktion | эгер | If you come, we eat. Эгер сен келир сен, бис чээр бис. |
|---|
| because | Konjunktion | чөөн | I stayed home because rain fell. |
|---|
| with | Präposition | биле | I came with my friend. Мен эшим биле келген мен. |
|---|
| without | Präposition | чокта | |
|---|
| for | Präposition | дээш | This gift is for you. Бо белек сен дээш. |
|---|
| from | Präposition | -дан | I came from the city. Мен хөөнден келген мен. |
|---|
| to | Präposition | -ге | We go to school. Бис школага барар бис. |
|---|