| fi | pronom | I | Rwyf i yma nawr. I am here now. |
|---|
| ti | pronom | you | Rwyt ti'n garedig iawn heddiw. You are very kind today. |
|---|
| e | pronom | he | Mae e yn y tŷ. He is in the house. |
|---|
| hi | pronom | she | Mae hi'n ffrind i mi. She is my friend. |
|---|
| ni | pronom | we | Rydyn ni'n gweithio gartref. We work at home. |
|---|
| nhw | pronom | they | Maen nhw'n byw yn y ddinas. They live in the city. |
|---|
| beth | pronom | what | Beth yw dy enw? What is your name? |
|---|
| ble | adverbe | where | Ble mae'r llyfr? Where is the book? |
|---|
| pryd | adverbe | when | Pryd wyt ti'n dod adref? When do you come home? |
|---|
| pwy | pronom | who | Pwy yw'r person hwnnw? Who is that person? |
|---|
| pam | adverbe | why | Pam wyt ti'n drist? Why are you sad? |
|---|
| sut | adverbe | how | Sut wyt ti'n gwybod? How do you know? |
|---|
| bod | verbe | to be | Maen nhw eisiau bod yn hapus. They want to be happy. |
|---|
| cael | verbe | to have | Mae gen i lyfr newydd. I have a new book. |
|---|
| gwneud | verbe | to do | Rydyn ni'n gwneud y gwaith heddiw. We do the work today. |
|---|
| mynd | verbe | to go | Rwy'n mynd i'r ysgol nawr. I go to school now. |
|---|
| dod | verbe | to come | Maen nhw'n dod yma bob wythnos. They come here every week. |
|---|
| gweld | verbe | to see | Rwy'n gweld y mynydd. I see the mountain. |
|---|
| gwybod | verbe | to know | Mae hi'n gwybod yr ateb nawr. She knows the answer now. |
|---|
| meddwl | verbe | to think | Rwy'n meddwl am fy nheulu. I think about my family. |
|---|
| eisiau | verbe | to want | Maen nhw eisiau rhywfaint o ddŵr. They want some water. |
|---|
| angen | verbe | to need | Mae angen mwy o amser arnon ni. We need more time. |
|---|
| gwneud | verbe | to make | Mae hi'n gwneud bara da. She makes good bread. |
|---|
| cymryd | verbe | to take | Cymer y llyfr adref. Take the book home. |
|---|
| rhoi | verbe | to give | Rwy'n rhoi'r llyfr iddi hi. I give her the book. |
|---|
| dweud | verbe | to say | Maen nhw'n dweud bore da. They say good morning. |
|---|
| dweud | verbe | to tell | Dywed wrthyf dy enw. Tell me your name. |
|---|
| gofyn | verbe | to ask | Rwy'n gofyn cwestiwn syml. I ask a simple question. |
|---|
| dod o hyd i | verbe | to find | Rydyn ni'n dod o hyd i'r allwedd goll. We find the lost key. |
|---|
| edrych | verbe | to look | Edrycha ar yr awyr. Look at the sky. |
|---|
| defnyddio | verbe | to use | Rwy'n defnyddio'r bwrdd hwn bob dydd. I use this table daily. |
|---|
| gweithio | verbe | to work | Maen nhw'n gweithio yn y ddinas. They work in the city. |
|---|
| bwyta | verbe | to eat | Rydyn ni'n bwyta bara bob bore. We eat bread every morning. |
|---|
| yfed | verbe | to drink | Rwy'n yfed te gartref. I drink tea at home. |
|---|
| cysgu | verbe | to sleep | Mae'r plentyn yn cysgu yn y nos. The child sleeps at night. |
|---|
| cerdded | verbe | to walk | Rydyn ni'n cerdded i'r ysgol bob dydd. We walk to school daily. |
|---|
| rhedeg | verbe | to run | Mae'r bachgen yn rhedeg yn gyflym iawn. The boy runs very fast. |
|---|
| darllen | verbe | to read | Mae hi'n darllen llyfr newydd. She reads a new book. |
|---|
| ysgrifennu | verbe | to write | Rwy'n ysgrifennu fy enw yma. I write my name here. |
|---|
| siarad | verbe | to speak | Maen nhw'n siarad Cymraeg gartref. They speak Welsh at home. |
|---|
| gwrando | verbe | to listen | Gwranda ar y gerddoriaeth nawr. Listen to the music now. |
|---|
| clywed | verbe | to hear | Rwy'n clywed y glaw y tu allan. I hear the rain outside. |
|---|
| prynu | verbe | to buy | Rydyn ni'n prynu ffrwyth ffres heddiw. We buy fresh fruit today. |
|---|
| gwerthu | verbe | to sell | Maen nhw'n gwerthu bara a llaeth. They sell bread and milk. |
|---|
| talu | verbe | to pay | Rwy'n talu ag arian parod. I pay with cash. |
|---|
| helpu | verbe | to help | Mae ffrindiau'n helpu ei gilydd yn aml. Friends help each other often. |
|---|
| caru | verbe | to love | Rwy'n caru fy nheulu'n fawr. I love my family deeply. |
|---|
| byw | verbe | to live | Maen nhw'n byw ger y môr. They live near the sea. |
|---|
| marw | verbe | to die | Mae pawb yn marw un diwrnod. All people die one day. |
|---|
| dysgu | verbe | to learn | Mae plant yn dysgu yn yr ysgol. Children learn at school. |
|---|
| dysgu | verbe | to teach | Maen nhw'n dysgu Cymraeg yn yr ysgol. They teach Welsh at school. |
|---|
| agor | verbe | to open | Agor y drws, os gweli di'n dda. Open the door, please. |
|---|
| cau | verbe | to close | Caua'r ffenestr nawr, os gweli di'n dda. Please close the window now. |
|---|
| person | nom | person | Mae'r person hwnnw'n garedig iawn. That person is very kind. |
|---|
| dyn | nom | man | Y dyn yw fy nhad. The man is my father. |
|---|
| menyw | nom | woman | Mae'r fenyw yn hapus iawn. The woman is very happy. |
|---|
| plentyn | nom | child | Mae'r plentyn yn cysgu nawr. The child is sleeping now. |
|---|
| bachgen | nom | boy | Mae'r bachgen yn darllen gartref. The boy reads at home. |
|---|
| merch | nom | girl | Mae gan y ferch lyfr. The girl has a book. |
|---|
| teulu | nom | family | Mae fy nheulu yn byw yma. My family lives here. |
|---|
| mam | nom | mother | Mae fy mam yn gwneud te. My mother makes tea. |
|---|
| tad | nom | father | Mae fy nhad yn gweithio heddiw. My father works today. |
|---|
| ffrind | nom | friend | Hi yw fy ffrind gorau. She is my best friend. |
|---|
| tŷ | nom | house | Mae'r tŷ yn fawr iawn. The house is very big. |
|---|
| cartref | nom | home | Rydyn ni gartref nawr. We are at home now. |
|---|
| ysgol | nom | school | Mae'r ysgol yn y dref. The school is in town. |
|---|
| dinas | nom | city | Mae'r ddinas hon yn brysur iawn. This city is very busy. |
|---|
| gwlad | nom | country | Mae Cymru yn wlad fach. Wales is a small country. |
|---|
| byd | nom | world | Mae'r byd yn fawr iawn. The world is very large. |
|---|
| stryd | nom | street | Mae'r stryd yn dawel heno. The street is quiet tonight. |
|---|
| ystafell | nom | room | Mae'r ystafell yn gynnes nawr. The room is warm now. |
|---|
| amser | nom | time | Mae gennyn ni ddigon o amser nawr. We have enough time now. |
|---|
| dydd | nom | day | Mae heddiw yn ddiwrnod da. Today is a good day. |
|---|
| nos | nom | night | Mae'r nos yn oer iawn. The night is very cold. |
|---|
| bore | nom | morning | Mae'r bore yn llachar heddiw. The morning is bright today. |
|---|
| noswaith | nom | evening | Mae'r noswaith yn dawel a llonydd. The evening is calm and quiet. |
|---|
| wythnos | nom | week | Rwy'n gweithio bob wythnos. I work every week. |
|---|
| mis | nom | month | Bydd y mis nesaf yn brysur. Next month will be busy. |
|---|
| blwyddyn | nom | year | Mae'r flwyddyn hon yn teimlo'n hir iawn. This year feels very long. |
|---|
| heddiw | adverbe | today | Rwy'n brysur heddiw. I am busy today. |
|---|
| yfory | adverbe | tomorrow | Byddwn ni'n mynd yfory. We will go tomorrow. |
|---|
| ddoe | adverbe | yesterday | Daeth hi yma ddoe. She came here yesterday. |
|---|
| nawr | adverbe | now | Mae angen dŵr arna i nawr. I need water now. |
|---|
| haul | nom | sun | Mae'r haul yn boeth iawn. The sun is very hot. |
|---|
| lleuad | nom | moon | Mae'r lleuad yn llachar heno. The moon is bright tonight. |
|---|
| seren | nom | star | Mae'r seren honno'n llachar iawn. That star is very bright. |
|---|
| awyr | nom | sky | Mae'r awyr yn las heddiw. The sky is blue today. |
|---|
| daear | nom | earth | Mae'r ddaear yn symud o amgylch yr haul. The earth moves around the sun. |
|---|
| tân | nom | fire | Mae'r tân yn boeth iawn. The fire is very hot. |
|---|
| dŵr | nom | water | Mae'r dŵr yn oer. The water is cold. |
|---|
| glaw | nom | rain | Mae'r glaw yn drwm heddiw. The rain is heavy today. |
|---|
| gwynt | nom | wind | Mae'r gwynt yn gryf iawn. The wind is very strong. |
|---|
| coeden | nom | tree | Mae'r goeden honno'n hen iawn. That tree is very old. |
|---|
| blodyn | nom | flower | Mae'r blodyn yn brydferth. The flower is beautiful. |
|---|
| mynydd | nom | mountain | Mae'r mynydd yn uchel iawn. The mountain is very high. |
|---|
| afon | nom | river | Mae'r afon yn hir ac yn lydan. The river is long and wide. |
|---|
| môr | nom | sea | Mae'r môr yn dawel heddiw. The sea is calm today. |
|---|
| bwyd | nom | food | Mae'r bwyd yn dda iawn. The food is very good. |
|---|
| bara | nom | bread | Rwy'n bwyta bara bob dydd. I eat bread every day. |
|---|
| reis | nom | rice | Rydyn ni'n bwyta reis gyda physgod. We eat rice with fish. |
|---|
| cig | nom | meat | Mae'r cig yn boeth iawn. The meat is very hot. |
|---|
| pysgodyn | nom | fish | Mae'r pysgodyn yn ffres heddiw. The fish is fresh today. |
|---|
| wy | nom | egg | Rwy'n bwyta wy bob dydd. I eat an egg daily. |
|---|
| llaeth | nom | milk | Mae'r llaeth yn dal yn oer. The milk is still cold. |
|---|
| ffrwyth | nom | fruit | Mae ffrwyth ffres yn dda iawn. Fresh fruit is very good. |
|---|
| te | nom | tea | Mae'r te yn boeth iawn. The tea is very hot. |
|---|
| coffi | nom | coffee | Rwy'n yfed coffi bob bore. I drink coffee every morning. |
|---|
| pen | nom | head | Mae fy mhen yn brifo heddiw. My head hurts today. |
|---|
| llygad | nom | eye | Mae ei llygad yn las. Her eye is blue. |
|---|
| clust | nom | ear | Mae fy nghlust yn brifo nawr. My ear hurts now. |
|---|
| ceg | nom | mouth | Agor dy geg yn lydan. Open your mouth wide. |
|---|
| trwyn | nom | nose | Mae fy nhrwyn yn oer. My nose is cold. |
|---|
| llaw | nom | hand | Mae fy llaw yn oer iawn. My hand is very cold. |
|---|
| troed | nom | foot | Mae fy nhroed yn brifo heddiw. My foot hurts today. |
|---|
| calon | nom | heart | Mae ei chalon yn gryf. Her heart is strong. |
|---|
| enw | nom | name | Sara yw fy enw. My name is Sara. |
|---|
| llyfr | nom | book | Mae'r llyfr hwn yn dda iawn. This book is very good. |
|---|
| gair | nom | word | Mae'r gair hwnnw'n ddefnyddiol iawn. That word is very useful. |
|---|
| iaith | nom | language | Mae Cymraeg yn iaith brydferth. Welsh is a beautiful language. |
|---|
| arian | nom | money | Mae angen mwy o arian arna i nawr. I need more money now. |
|---|
| gwaith | nom | work | Mae'r gwaith yn galed iawn. The work is very hard. |
|---|
| cariad | nom | love | Mae cariad yn bwysig iawn. Love is very important. |
|---|
| cerddoriaeth | nom | music | Mae'r gerddoriaeth yn brydferth heno. The music is beautiful tonight. |
|---|
| stori | nom | story | Mae'r stori yn ddiddorol iawn. The story is very interesting. |
|---|
| ffordd | nom | way | Mae'r ffordd hon yn haws. This way is easier. |
|---|
| peth | nom | thing | Mae'r peth hwnnw'n hen iawn. That thing is very old. |
|---|
| bywyd | nom | life | Nid yw bywyd yn hawdd. Life is not easy. |
|---|
| drws | nom | door | Mae'r drws ar agor nawr. The door is open now. |
|---|
| bwrdd | nom | table | Mae'r llyfr ar y bwrdd. The book is on the table. |
|---|
| cadair | nom | chair | Mae'r gadair yn hen iawn. The chair is very old. |
|---|
| car | nom | car | Mae'r car yn gyflym iawn. The car is very fast. |
|---|
| da | adjectif | good | Mae'r llyfr hwn yn dda. This book is good. |
|---|
| drwg | adjectif | bad | Mae'r bwyd yn ddrwg heddiw. The food is bad today. |
|---|
| mawr | adjectif | big | Mae'r tŷ yn fawr. The house is big. |
|---|
| bach | adjectif | small | Mae'r ystafell yn fach. The room is small. |
|---|
| newydd | adjectif | new | Mae gen i gar newydd. I have a new car. |
|---|
| hen | adjectif | old | Mae'r tŷ hwn yn hen. This house is old. |
|---|
| hir | adjectif | long | Mae'r afon yn hir iawn. The river is very long. |
|---|
| byr | adjectif | short | Mae'r stori yn fyr. The story is short. |
|---|
| uchel | adjectif | high | Mae'r mynydd yn uchel. The mountain is high. |
|---|
| isel | adjectif | low | Mae'r bwrdd yn rhy isel. The table is too low. |
|---|
| poeth | adjectif | hot | Mae'r te yn boeth. The tea is hot. |
|---|
| oer | adjectif | cold | Mae'r dŵr yn oer. The water is cold. |
|---|
| hapus | adjectif | happy | Mae'r plentyn yn hapus. The child is happy. |
|---|
| trist | adjectif | sad | Mae hi'n teimlo'n drist iawn. She feels very sad. |
|---|
| prydferth | adjectif | beautiful | Mae'r blodyn yn brydferth. The flower is beautiful. |
|---|
| hawdd | adjectif | easy | Mae'r gwaith hwn yn hawdd. This work is easy. |
|---|
| caled | adjectif | hard | Mae'r gwaith hwn yn galed. This work is hard. |
|---|
| cyflym | adjectif | fast | Mae'r car yn gyflym iawn. The car is very fast. |
|---|
| araf | adjectif | slow | Mae'r hen ddyn yn araf. The old man is slow. |
|---|
| cywir | adjectif | right | Mae dy ateb yn gywir. Your answer is right. |
|---|
| anghywir | adjectif | wrong | Mae'r ateb hwnnw'n anghywir. That answer is wrong. |
|---|
| pwysig | adjectif | important | Mae teulu yn bwysig iawn. Family is very important. |
|---|
| gwir | adjectif | true | Mae'r stori hon yn wir. This story is true. |
|---|
| llawn | adjectif | full | Mae'r gwydr yn llawn. The glass is full. |
|---|
| gwag | adjectif | empty | Mae'r ystafell yn wag. The room is empty. |
|---|
| ifanc | adjectif | young | Mae'r plentyn yn ifanc iawn. The child is very young. |
|---|
| cryf | adjectif | strong | Mae'r dyn yn gryf. The man is strong. |
|---|
| gwan | adjectif | weak | Mae e'n teimlo'n wan heddiw. He feels weak today. |
|---|
| coch | adjectif | red | Mae'r blodyn yn goch. The flower is red. |
|---|
| glas | adjectif | blue | Mae'r awyr yn las. The sky is blue. |
|---|
| gwyrdd | adjectif | green | Mae'r goeden yn wyrdd. The tree is green. |
|---|
| melyn | adjectif | yellow | Mae'r blodyn yn felyn. The flower is yellow. |
|---|
| du | adjectif | black | Mae'r car yn ddu. The car is black. |
|---|
| gwyn | adjectif | white | Mae'r tŷ yn wyn. The house is white. |
|---|
| ie | interjection | yes | Ie, rwy'n barod nawr. Yes, I am ready now. |
|---|
| na | interjection | no | Na, wn i ddim. No, I do not know. |
|---|
| ddim | adverbe | not | Dw i ddim yn flinedig. I am not tired. |
|---|
| a | conjonction | and | Prynais i fara a llaeth. I bought bread and milk. |
|---|
| neu | conjonction | or | Mae te neu goffi'n iawn. Tea or coffee is fine. |
|---|
| ond | conjonction | but | Dw i'n flinedig ond yn hapus. I am tired but happy. |
|---|
| os | conjonction | if | Os bydd hi'n bwrw glaw, arhos gartref. If it rains, stay home. |
|---|
| oherwydd | conjonction | because | Arhosais i gartref oherwydd bod glaw. I stayed home because rain fell. |
|---|
| gyda | préposition | with | Des i gyda fy ffrind. I came with my friend. |
|---|
| heb | préposition | without | Rwy'n yfed te heb laeth. I drink tea without milk. |
|---|
| i | préposition | for | Mae'r anrheg hon i ti. This gift is for you. |
|---|
| o | préposition | from | Daeth hi o'r ysgol. She came from school. |
|---|
| i | préposition | to | Rydyn ni'n mynd i'r dref. We go to town. |
|---|