| ngai | pronombre | I | Ngai nazali awa sikoyo. I am here now. |
|---|
| yo | pronombre | you | Yo ozali moninga na ngai. You are my friend. |
|---|
| ye | pronombre | he | Ye azali na eteyelo. He is at school. |
|---|
| biso | pronombre | we | Biso tozali pene lelo. We are ready today. |
|---|
| bango | pronombre | they | Bango bafandi na engumba. They live in the city. |
|---|
| nini | pronombre | what | Olingi nini sikoyo? What do you want now? |
|---|
| wapi | adverbio | where | Bafandaka wapi? Where do they live? |
|---|
| ntango nini | adverbio | when | Okoya ntango nini? When will you come? |
|---|
| nani | pronombre | who | Nani azali na ekuke? Who is at the door? |
|---|
| mpo na nini | adverbio | why | Mpo na nini ozali mawa? Why are you sad? |
|---|
| ndenge nini | adverbio | how | Oyebi ndenge nini? How do you know? |
|---|
| kozala | verbo | to be | Bango bazali na esengo mingi. They are very happy. |
|---|
| kozala na | verbo | to have | Nazali na buku. I have a book. |
|---|
| kosala | verbo | to do | Tosali mosala. We do the work. |
|---|
| kokende | verbo | to go | Bakendaka na eteyelo. They go to school. |
|---|
| koya | verbo | to come | Yaka awa na tongo oyo. Come here this morning. |
|---|
| komona | verbo | to see | Namoni ndako. I see the house. |
|---|
| koyeba | verbo | to know | Toyebi lisapo. We know the story. |
|---|
| kokanisa | verbo | to think | Nakanisaka na bomoi. I think about life. |
|---|
| kolinga | verbo | to want | Balingi mayi. They want some water. |
|---|
| kozala na bosenga ya | verbo | to need | Nazali na bosenga ya ntango mosusu. I need more time. |
|---|
| kosala | verbo | to make | |
|---|
| kozwa | verbo | to take | Zwa buku sikoyo. Take the book now. |
|---|
| kopesa | verbo | to give | Pesa ngai mayi. Give me some water. |
|---|
| koloba | verbo | to say | Balobaka solo. They say the truth. |
|---|
| koyebisa | verbo | to tell | Yebisa ngai nkombo na yo. Tell me your name. |
|---|
| kotuna | verbo | to ask | Natuni motuna moko. I ask one question. |
|---|
| kokuta | verbo | to find | Tokuti mwana. We found the child. |
|---|
| kotala | verbo | to look | Tala likolo. Look at the sky. |
|---|
| kosalela | verbo | to use | Tosalelaka mesa oyo. We use this table. |
|---|
| kosala | verbo | to work | Basalaka mokolo nyonso. They work every day. |
|---|
| kolia | verbo | to eat | Mwana azali kolia loso. The child eats rice. |
|---|
| komela | verbo | to drink | Nazali komela tii sikoyo. I drink tea now. |
|---|
| kolala | verbo | to sleep | Mwana mobali alalaka malembe. The boy sleeps early. |
|---|
| kotambola | verbo | to walk | Totambolaka na eteyelo. We walk to school. |
|---|
| kopota mbangu | verbo | to run | Mwana mobali apotaka mbangu noki. The boy runs fast. |
|---|
| kotanga | verbo | to read | Natangi buku oyo. I read this book. |
|---|
| kokoma | verbo | to write | Bakomaka lisapo. They write a story. |
|---|
| koloba | verbo | to speak | Tolobaka lingala awa. We speak Lingala here. |
|---|
| koyoka | verbo | to listen | Yoka moteyi. Listen to the teacher. |
|---|
| koyoka | verbo | to hear | Nayoki miziki. I hear the music. |
|---|
| kosomba | verbo | to buy | Basombi mapa ya sika. They buy fresh bread. |
|---|
| koteka | verbo | to sell | Totekaka mbisi awa. We sell fish here. |
|---|
| kofuta | verbo | to pay | Nafuti mbongo. I pay the money. |
|---|
| kosalisa | verbo | to help | Salisá mwana. Please help the child. |
|---|
| kolinga | verbo | to love | Nalingaka libota na ngai. I love my family. |
|---|
| kofanda | verbo | to live | Bafandi pene na ebale. They live near the river. |
|---|
| kokufa | verbo | to die | Banzete ya kala ekufaka malembe. Old trees die slowly. |
|---|
| koyekola | verbo | to learn | Bana bayekolaka na eteyelo. Children learn at school. |
|---|
| koteya | verbo | to teach | Bateyaka bana. They teach the children. |
|---|
| kofungola | verbo | to open | Fungola ekuke sikoyo. Open the door now. |
|---|
| kokanga | verbo | to close | Kanga ekuke, nabondeli yo. Close the door please. |
|---|
| moto | sustantivo | person | Moto moko azali kozela. One person is waiting. |
|---|
| mobali | sustantivo | man | Mobali azali makasi. The man is strong. |
|---|
| mwasi | sustantivo | woman | Mwasi azali na esengo. The woman is happy. |
|---|
| mwana | sustantivo | child | Mwana azali kolala. The child is sleeping. |
|---|
| mwana mobali | sustantivo | boy | Mwana mobali atangaka malamu. The boy reads well. |
|---|
| mwana mwasi | sustantivo | girl | Mwana mwasi azali koyemba. The girl is singing. |
|---|
| libota | sustantivo | family | Libota na ngai ezali monene. My family is big. |
|---|
| mama | sustantivo | mother | Mama na ngai azali na ndako. My mother is home. |
|---|
| tata | sustantivo | father | Tata na ngai asalaka awa. My father works here. |
|---|
| moninga | sustantivo | friend | |
|---|
| ndako | sustantivo | house | Ndako ezali ya sika. The house is new. |
|---|
| ndako | sustantivo | home | Tozali kokende na ndako. We are going home. |
|---|
| eteyelo | sustantivo | school | Eteyelo ezali monene. The school is large. |
|---|
| engumba | sustantivo | city | Engumba oyo etondi na bato. This city is busy. |
|---|
| ekolo | sustantivo | country | Ekolo na biso ezali kitoko. Our country is beautiful. |
|---|
| mokili | sustantivo | world | Mokili ezali kobongwana. The world is changing. |
|---|
| nzela | sustantivo | street | Nzela ezali molai. The street is long. |
|---|
| shambre | sustantivo | room | Shambre ezali moke. The room is small. |
|---|
| ntango | sustantivo | time | Ntango elekaka noki mingi. Time goes very fast. |
|---|
| mokolo | sustantivo | day | Lelo ezali mokolo malamu. Today is a good day. |
|---|
| butu | sustantivo | night | Butu ezali malili. The night is cold. |
|---|
| tongo | sustantivo | morning | Tongo oyo ezali kimia. This morning is quiet. |
|---|
| pokwa | sustantivo | evening | Tokopema na pokwa oyo. We rest this evening. |
|---|
| poso | sustantivo | week | Poso oyo ezali na misala mingi. This week is busy. |
|---|
| sanza | sustantivo | month | Sanza ekoya tokokende. Next month we travel. |
|---|
| mobu | sustantivo | year | Mobu oyo ezali na tina. This year is important. |
|---|
| lelo | adverbio | today | Nasali lelo. I work today. |
|---|
| lobi | adverbio | tomorrow | Tokoya lobi. We will come tomorrow. |
|---|
| lobi eleki | adverbio | yesterday | Namonaki ye lobi eleki. I saw him yesterday. |
|---|
| sikoyo | adverbio | now | Yaka awa sikoyo. Come here now. |
|---|
| moyi | sustantivo | sun | Moyi ezali moto. The sun is hot. |
|---|
| sánzá | sustantivo | moon | |
|---|
| monzoto | sustantivo | star | Monzoto ezali kongenga makasi. The star shines brightly. |
|---|
| likolo | sustantivo | sky | Likolo ezali bleu. The sky is blue. |
|---|
| mokili | sustantivo | earth | Mokili ezali ya rond. The earth is round. |
|---|
| moto | sustantivo | fire | Moto ezali moto makasi. The fire is hot. |
|---|
| mayi | sustantivo | water | Mayi ezali malili. The water is cold. |
|---|
| mbula | sustantivo | rain | Mbula ezali kobeta. The rain is falling. |
|---|
| mopɛpɛ | sustantivo | wind | Mopɛpɛ ezali makasi. The wind is strong. |
|---|
| nzete | sustantivo | tree | Nzete ezali molai. The tree is tall. |
|---|
| fololo | sustantivo | flower | Fololo ezali kitoko. The flower is beautiful. |
|---|
| ngomba | sustantivo | mountain | Ngomba ezali molai. The mountain is high. |
|---|
| ebale | sustantivo | river | Ebale ezali monene. The river is wide. |
|---|
| mbu | sustantivo | sea | Mbu ezali mosika. The sea is far. |
|---|
| bilei | sustantivo | food | Bilei ezali pene. The food is ready. |
|---|
| mapa | sustantivo | bread | Mapa ezali ya sika. The bread is fresh. |
|---|
| loso | sustantivo | rice | Tolii loso lelo. We eat rice today. |
|---|
| mosuni | sustantivo | meat | Mosuni ezali moto. The meat is hot. |
|---|
| mbisi | sustantivo | fish | Mbisi ezali malamu. The fish is good. |
|---|
| liki | sustantivo | egg | Liki ebukani. The egg is broken. |
|---|
| miliki | sustantivo | milk | Miliki ezali ya moto moke. The milk is warm. |
|---|
| mbuma | sustantivo | fruit | Mbuma oyo ezali elengi. This fruit is sweet. |
|---|
| tii | sustantivo | tea | Namelaka tii mokolo nyonso. I drink tea daily. |
|---|
| kafe | sustantivo | coffee | Amelaka kafe moindo. He drinks black coffee. |
|---|
| motó | sustantivo | head | Motó na ngai ezali mpasi lelo. My head hurts today. |
|---|
| liso | sustantivo | eye | |
|---|
| litoi | sustantivo | ear | Litoi na ngai eyokaka malamu. My ear hears well. |
|---|
| monoko | sustantivo | mouth | Fungola monoko na yo mingi. Open your mouth wide. |
|---|
| zolo | sustantivo | nose | Zolo na ngai ezali malili. My nose is cold. |
|---|
| loboko | sustantivo | hand | Sukola loboko na yo sikoyo. Wash your hand now. |
|---|
| lokolo | sustantivo | foot | Lokolo na ngai ezali mpasi mingi. My foot hurts badly. |
|---|
| motema | sustantivo | heart | Motema na ngai ezali kimia. My heart is calm. |
|---|
| nkombo | sustantivo | name | Nkombo na yo ezali kitoko. Your name is beautiful. |
|---|
| buku | sustantivo | book | Buku oyo ezali ya sika. This book is new. |
|---|
| liloba | sustantivo | word | Liloba oyo ezali na tina. This word is important. |
|---|
| monoko | sustantivo | language | Lingala ezali monoko. Lingala is a language. |
|---|
| mbongo | sustantivo | money | Nazali na bosenga ya mbongo mingi. I need more money. |
|---|
| mosala | sustantivo | work | Mosala ezali mpasi. The work is hard. |
|---|
| bolingo | sustantivo | love | Bolingo ezali na tina mingi. Love is very important. |
|---|
| miziki | sustantivo | music | Miziki ezali kitoko. The music is beautiful. |
|---|
| lisapo | sustantivo | story | Lisapo oyo ezali solo. This story is true. |
|---|
| nzela | sustantivo | way | Nzela oyo ezali pete. This way is easy. |
|---|
| eloko | sustantivo | thing | Eloko wana ezali ya ngai. That thing is mine. |
|---|
| bomoi | sustantivo | life | Bomoi ezali pete te. Life is not easy. |
|---|
| ekuke | sustantivo | door | Ekuke ezali polele. The door is open. |
|---|
| mesa | sustantivo | table | Mesa ezali pɛto. The table is clean. |
|---|
| kiti | sustantivo | chair | Kiti ebukani. The chair is broken. |
|---|
| motuka | sustantivo | car | Motuka ezali ya sika. The car is new. |
|---|
| malamu | adjetivo | good | Buku oyo ezali malamu. This book is good. |
|---|
| mabe | adjetivo | bad | Bilei ezali mabe. The food is bad. |
|---|
| monene | adjetivo | big | Ndako ezali monene. The house is big. |
|---|
| moke | adjetivo | small | Shambre ezali moke. The room is small. |
|---|
| ya sika | adjetivo | new | Nasombi motuka ya sika. I bought a new car. |
|---|
| ya kala | adjetivo | old | Ndako oyo ezali ya kala. This house is old. |
|---|
| molai | adjetivo | long | Nzela ezali molai. The road is long. |
|---|
| mokuse | adjetivo | short | Lisapo ezali mokuse. The story is short. |
|---|
| likolo | adjetivo | high | Ngomba ezali likolo. The mountain is high. |
|---|
| moto | adjetivo | hot | Tii ezali moto. The tea is hot. |
|---|
| malili | adjetivo | cold | Mayi ezali malili. The water is cold. |
|---|
| na esengo | adjetivo | happy | Mwana azali na esengo. The child is happy. |
|---|
| mawa | adjetivo | sad | |
|---|
| kitoko | adjetivo | beautiful | Fololo ezali kitoko. The flower is beautiful. |
|---|
| pete | adjetivo | easy | Mosala oyo ezali pete. This work is easy. |
|---|
| mpasi | adjetivo | hard | Mosala oyo ezali mpasi. This work is hard. |
|---|
| noki | adjetivo | fast | Motuka oyo ezali noki. This car is fast. |
|---|
| malembe | adjetivo | slow | Mobali ya kala atambolaka malembe. The old man walks slow. |
|---|
| solo | adjetivo | right | Eyano na yo ezali solo. Your answer is right. |
|---|
| lokuta | adjetivo | wrong | Eyano wana ezali lokuta. That answer is wrong. |
|---|
| na tina | adjetivo | important | Buku oyo ezali na tina. This book is important. |
|---|
| solo | adjetivo | true | Lisapo oyo ezali solo. This story is true. |
|---|
| etondi | adjetivo | full | Kopo etondi. The cup is full. |
|---|
| mpamba | adjetivo | empty | Shambre ezali mpamba. The room is empty. |
|---|
| moke | adjetivo | young | Mwana azali moke. The child is young. |
|---|
| makasi | adjetivo | strong | Mobali wana azali makasi. That man is strong. |
|---|
| bolembu | adjetivo | weak | Mwana azali na bolembu. The child is weak. |
|---|
| motane | adjetivo | red | Fololo ezali motane. The flower is red. |
|---|
| bleu | adjetivo | blue | Likolo ezali bleu. The sky is blue. |
|---|
| vert | adjetivo | green | Nzete ezali vert. The tree is green. |
|---|
| jaune | adjetivo | yellow | Fololo ezali jaune. The flower is yellow. |
|---|
| moindo | adjetivo | black | Motuka ezali moindo. The car is black. |
|---|
| mpɛmbɛ | adjetivo | white | Chemise ezali mpɛmbɛ. The shirt is white. |
|---|
| iyo | interjección | yes | |
|---|
| te | interjección | no | Te, nakoki koya te. No, I cannot come. |
|---|
| te | adverbio | not | Nazali pene te. I am not ready. |
|---|
| mpe | conjunción | and | Nasombi mapa mpe tii. I bought bread and tea. |
|---|
| to | conjunción | or | Tii to kafe ezali malamu. Tea or coffee is fine. |
|---|
| kasi | conjunción | but | Nalingi tii, kasi kafe mpe ezali malamu. I want tea, but coffee is fine. |
|---|
| soki | conjunción | if | Soki okoyi, tokolia. If you come, we eat. |
|---|
| mpo | conjunción | because | Natikali mpo na mbula. I stayed because of rain. |
|---|
| na | preposición | with | Nayaki na moninga na ngai. I came with my friend. |
|---|
| kozanga | preposición | without | Akendeki kozanga mbongo. He left without money. |
|---|
| mpo na | preposición | for | Likabo oyo ezali mpo na yo. This gift is for you. |
|---|
| uta | preposición | from | Nauti na eteyelo. I came from school. |
|---|
| na | preposición | to | Tokendeki na engumba. We went to the city. |
|---|