| I | pronome | мен | I am here now. Мен ам дыында. |
|---|
| you | pronome | сен | You are my friend. Сен менииң эшим. |
|---|
| we | pronome | бис | We live in this city. Бис бо хөөнде чурттап турар бис. |
|---|
| they | pronome | олар | They work every day. Олар хүн бүрүзүн ажылдап турар. |
|---|
| what | pronome | чү | What is this word? Бо сөс чү? |
|---|
| where | advérbio | кайда | Where is your house? Сээң бажың кайда? |
|---|
| when | advérbio | кажан | When do you come? Сен кажан келир сен? |
|---|
| who | pronome | кым | Who is that person? Ол кижи кым? |
|---|
| why | advérbio | чүүгө | Why are you sad? Сен чүүгө муңгараан сен? |
|---|
| how | advérbio | кажыдыл | How do you know? Сен оны кажыдыл билир сен? |
|---|
| to do | verbo | кылып | I do my work well. Мен ажылымны эки кылып турар мен. |
|---|
| to go | verbo | барыр | We go to school daily. Бис школага хүн бүрүзүн барар бис. |
|---|
| to come | verbo | кээр | They come here every evening. Олар мында иңир бүрүзүн кээр. |
|---|
| to see | verbo | көрүр | I see the mountain. Мен дагны көрүп тур мен. |
|---|
| to know | verbo | билир | I know this story. Мен бо тоожуну билир мен. |
|---|
| to think | verbo | бодап | We think about the future. Бис келир үе тухайында бодап турар бис. |
|---|
| to want | verbo | күзер | I want hot tea. Мен ызык шай күзер мен. |
|---|
| to make | verbo | эдер | They make good bread. Олар эки чемек эдер. |
|---|
| to take | verbo | аар | Take the book home. Номну өгге аар. |
|---|
| to give | verbo | берир | I give you water. Мен сенге суг берип тур мен. |
|---|
| to say | verbo | чугаалар | Do not say that. Ону чугаалаба. |
|---|
| to ask | verbo | айтырыр | Please ask the teacher. Башкыдан айтыр. |
|---|
| to find | verbo | тып аар | I found my book today. Мен бүгүн номумну тып алдым. |
|---|
| to look | verbo | караар | Look at the sky. Деңгерге кара. |
|---|
| to work | verbo | ажылдаар | They work in the city. Олар хөөнде ажылдаар. |
|---|
| to eat | verbo | чээр | The child eats bread. Оглу чемек чээр. |
|---|
| to drink | verbo | ижер | We drink tea together. Бис кады чай ижер бис. |
|---|
| to sleep | verbo | унтаар | The boy sleeps now. Оол ам унтаар. |
|---|
| to walk | verbo | чоруур | I walk every morning. Мен эртен бүрүзүн чоруур мен. |
|---|
| to run | verbo | чүгүрүр | The girl runs fast. Кыс түргэн чүгүрүр. |
|---|
| to read | verbo | номчууру | |
|---|
| to write | verbo | бииер | I write my name. Мен адымны биип тур мен. |
|---|
| to speak | verbo | чүгәләэр | We speak our language. Бис өөске дылымысче чүгәләэр бис. |
|---|
| to listen | verbo | дыңнаар | Listen to the music. Хөгжүмдү дыңна. |
|---|
| to hear | verbo | дыңнаар | I hear the wind. Мен салгынны дыңнап тур мен. |
|---|
| to buy | verbo | садып аар | We buy bread today. Бис бүгүн чемек садып аар бис. |
|---|
| to sell | verbo | садар | They sell fish here. Олар мында балык садар. |
|---|
| to help | verbo | дүжээр | Friends help each other. Эштер бот-боттарына дүжээр. |
|---|
| to love | verbo | ынаар | I love my family. Мен бүлемни ынаар мен. |
|---|
| to live | verbo | чурттаар | We live near the river. Бис мөрээнниң чанында чурттап турар бис. |
|---|
| to die | verbo | өлөр | All people die someday. Шупту кижилер кайы бир хүн өлер. |
|---|
| to learn | verbo | өөренир | Children learn at school. Оглу-уруулар школада өөренир. |
|---|
| to teach | verbo | өөредир | They teach the Tuvan language. Олар тыва дылды өөредир. |
|---|
| to open | verbo | ажаар | Open the door now. Эжикти ам ажаар. |
|---|
| to close | verbo | дажаар | |
|---|
| person | substantivo | кижи | That person is kind. Ол кижи буянныг. |
|---|
| man | substantivo | эр кижи | The man is very tall. Эр кижи база дээр. |
|---|
| woman | substantivo | кадай кижи | The woman drinks tea. Кадай кижи шай ижер. |
|---|
| child | substantivo | оол | The child is sleeping. Оол унтап тур. |
|---|
| boy | substantivo | оол | The boy runs outside. Оол тышка чүгүрүр. |
|---|
| girl | substantivo | кыс | The girl reads well. Кыс эки номчуур. |
|---|
| family | substantivo | бүле | My family lives here. Менің бүлем мында чурттап турар. |
|---|
| mother | substantivo | ие | My mother is home. Менің ием өгде. |
|---|
| father | substantivo | ада | My father works hard. Менің адам кежиктиг ажылдаар. |
|---|
| friend | substantivo | эш | My friend came yesterday. Менің эшим дээшки хүн келген. |
|---|
| house | substantivo | бажың | Their house is big. Оларның бажыңы улуг. |
|---|
| home | substantivo | өг | We went home early. Бис өгге эрте барган бис. |
|---|
| school | substantivo | школа | The school is new. Школа чаа. |
|---|
| city | substantivo | хөөн | This city is beautiful. Бо хөөн чепсег. |
|---|
| country | substantivo | чурт | Our country is large. Бистиң чурт улуг. |
|---|
| world | substantivo | делегей | The world is changing. Делегей өскерип турар. |
|---|
| street | substantivo | орам | The street is long. Орам узун. |
|---|
| room | substantivo | өө | The room is warm. Өө жылыг. |
|---|
| time | substantivo | үе | Time goes quickly. Үе түрген эртип турар. |
|---|
| day | substantivo | хүн | Today is a good day. Бүгүн эки хүн. |
|---|
| night | substantivo | дүн | The night is cold. Дүн соок. |
|---|
| morning | substantivo | эртен | The morning is quiet. Эртен амыр. |
|---|
| evening | substantivo | иңир | We walk in the evening. Бис иңирде чоруур бис. |
|---|
| week | substantivo | неделя | One week is short. Бир неделя кыска. |
|---|
| month | substantivo | ай | This month is busy. Бо ай машкалыг. |
|---|
| year | substantivo | чыл | This year is new. Бо чыл чаа. |
|---|
| today | advérbio | бүгүн | I work today. Мен бүгүн ажылдаар мен. |
|---|
| tomorrow | advérbio | даңна | We will go tomorrow. Бис даңна барар бис. |
|---|
| yesterday | advérbio | дээшки хүн | |
|---|
| now | advérbio | ам | Come here now. Ам мынча кел. |
|---|
| sun | substantivo | хүн | |
|---|
| moon | substantivo | ай | The moon is bright tonight. Ай бүгүн дүндө чырык. |
|---|
| star | substantivo | чылдыс | One star is visible. Бир чылдыс көрүнер. |
|---|
| sky | substantivo | деңгер | The sky is blue. Деңгер көк. |
|---|
| earth | substantivo | чер | The earth is round. Чер тогларак. |
|---|
| fire | substantivo | от | |
|---|
| water | substantivo | суг | The water is cold. Суг соок. |
|---|
| rain | substantivo | чаъс | The rain is falling. Чаъс чагып турар. |
|---|
| wind | substantivo | салгын | The wind is strong. Салгын күчтүг. |
|---|
| tree | substantivo | ыяш | The tree is tall. Ыяш дээр. |
|---|
| flower | substantivo | чечек | The flower is beautiful. Чечек чепсег. |
|---|
| mountain | substantivo | даг | That mountain is high. Ол даг дээр. |
|---|
| river | substantivo | мөрээн | The river is long. Мөрээн узун. |
|---|
| sea | substantivo | далай | The sea is blue. Далай көк. |
|---|
| food | substantivo | чем | The food is ready. Чем белен. |
|---|
| bread | substantivo | чемек | I eat bread daily. Мен чемек хүн бүрүзүн чээр мен. |
|---|
| meat | substantivo | ээт | The meat is hot. Ээт ызык. |
|---|
| fish | substantivo | балык | We bought fresh fish. Бис чаа балык садып алган бис. |
|---|
| egg | substantivo | өндүк | The egg is white. Өндүк ак. |
|---|
| milk | substantivo | сүт | The milk is warm. Сүт жылыг. |
|---|
| fruit | substantivo | жемиш | Children like sweet fruit. Оглу-уруулар амдыг жемишти сүйер. |
|---|
| tea | substantivo | шай | |
|---|
| coffee | substantivo | кофе | I drink coffee rarely. Мен кофе ховор ижер мен. |
|---|
| head | substantivo | баш | My head hurts today. Менің башым бүгүн ооруйт. |
|---|
| eye | substantivo | карак | |
|---|
| ear | substantivo | кулак | My ear hurts. Кулагым ооруйт. |
|---|
| mouth | substantivo | аас | Open your mouth, please. Аазыңны ажаар. |
|---|
| nose | substantivo | мурнум | My nose is cold. Мурнум соок. |
|---|
| hand | substantivo | хол | Wash your hands now. Холдарыңны ам чуу. |
|---|
| foot | substantivo | бут | My foot hurts. Бутум ооруйт. |
|---|
| heart | substantivo | чүрек | My heart is strong. Менің чүреэм күчтүг. |
|---|
| name | substantivo | ат | My name is short. Менің адым кыска. |
|---|
| book | substantivo | ном | This book is interesting. Бо ном кызыктыг. |
|---|
| word | substantivo | сөс | This word is new. Бо сөс чаа. |
|---|
| language | substantivo | дыл | The Tuvan language is beautiful. Тыва дыл чепсег. |
|---|
| money | substantivo | акша | I have no money. Менде акша чок. |
|---|
| work | substantivo | ажыл | My work is hard. Менің ажылым берге. |
|---|
| love | substantivo | ынакшыл | Love is important in life. Ынакшыл амыдыралда чүгле чүүл. |
|---|
| music | substantivo | хөгжүм | The music is beautiful. Хөгжүм чепсег. |
|---|
| story | substantivo | тоожу | That story is true. Ол тоожу шын. |
|---|
| way | substantivo | арга | This way is easy. Бо арга жеңил. |
|---|
| thing | substantivo | чүве | What is that thing? Ол чүве чү? |
|---|
| life | substantivo | амыдырал | Life is not easy. Амыдырал жеңил эвес. |
|---|
| door | substantivo | эжик | The door is open. Эжик ажык. |
|---|
| table | substantivo | ширээ | The book is on the table. Ном ширээниң үстүнде. |
|---|
| chair | substantivo | сандал | The chair is old. Сандал кырган. |
|---|
| car | substantivo | машина | The car is new. Машина чаа. |
|---|
| good | adjetivo | эки | This bread is good. Бо чемек эки. |
|---|
| bad | adjetivo | бак | |
|---|
| big | adjetivo | улуг | Our house is big. Бистиң бажың улуг. |
|---|
| small | adjetivo | бичии | The room is small. Өө бичии. |
|---|
| new | adjetivo | чаа | I have a new book. Менде чаа ном бар. |
|---|
| old | adjetivo | кырган | This house is old. Бо бажың кырган. |
|---|
| long | adjetivo | узун | |
|---|
| short | adjetivo | кыска | The story is short. Тоожу кыска. |
|---|
| high | adjetivo | дөр | |
|---|
| low | adjetivo | адыг | |
|---|
| hot | adjetivo | ызык | |
|---|
| cold | adjetivo | соок | The water is cold. Суг соок. |
|---|
| happy | adjetivo | өөрүп турган | The child is happy. Оол өөрүп турган. |
|---|
| sad | adjetivo | муңгараан | |
|---|
| beautiful | adjetivo | чепсег | The flower is beautiful. Чечек чепсег. |
|---|
| easy | adjetivo | җиңил | This work is easy. Бо ажыл жеңил. |
|---|
| hard | adjetivo | берге | |
|---|
| fast | adjetivo | түрген | |
|---|
| slow | adjetivo | аксын | |
|---|
| right | adjetivo | шын | Your answer is right. Сээң харыың шын. |
|---|
| wrong | adjetivo | буруу | That answer is wrong. Ол харылзаа буруу. |
|---|
| important | adjetivo | чүле | This book is important. Бо ном чүле. |
|---|
| true | adjetivo | шын | This story is true. Бо тоожу шын. |
|---|
| full | adjetivo | дүгүр | |
|---|
| empty | adjetivo | хоорай | |
|---|
| young | adjetivo | жаш | The boy is young. Оол жаш. |
|---|
| strong | adjetivo | күчтүг | The man is strong. Эр кижи күчтүг. |
|---|
| weak | adjetivo | сулгуур | |
|---|
| red | adjetivo | кызыл | The flower is red. Чечек кызыл. |
|---|
| blue | adjetivo | көк | The sky is blue. Деңгер көк. |
|---|
| green | adjetivo | ногаан | The tree is green. Ыяш ногаан. |
|---|
| yellow | adjetivo | сарыг | The flower is yellow. Чечек сарыг. |
|---|
| black | adjetivo | кара | |
|---|
| white | adjetivo | ак | |
|---|
| yes | interjeição | ыя | Yes, I know. Ыя, мен билир мен. |
|---|
| no | interjeição | чок | No, I cannot come. Чок, мен келир аргам чок. |
|---|
| not | advérbio | эвес | This is not good. Бо эки эвес. |
|---|
| and | conjunção | болгаш | Tea and bread are ready. Шай болгаш чемек белен. |
|---|
| or | conjunção | азы | Tea or coffee is fine. Шай азы кофе эки. |
|---|
| but | conjunção | ынчангаш та | I am tired, but happy. Мен чарап калган, ынчангаш та өөрүп тур мен. |
|---|
| if | conjunção | эгер | If you come, we eat. Эгер сен келир сен, бис чээр бис. |
|---|
| because | conjunção | чөөн | I stayed home because rain fell. |
|---|
| with | preposição | биле | I came with my friend. Мен эшим биле келген мен. |
|---|
| without | preposição | чокта | |
|---|
| for | preposição | дээш | This gift is for you. Бо белек сен дээш. |
|---|
| from | preposição | -дан | I came from the city. Мен хөөнден келген мен. |
|---|
| to | preposição | -ге | We go to school. Бис школага барар бис. |
|---|