| I | pronombre | ine | I am here now. Ine ndili pano sono. |
|---|
| you | pronombre | iwe | You are very kind. Iwe ndiwe muwemi chomene. |
|---|
| he | pronombre | iyo | He is my friend. Iyo ni mubwezi wane. |
|---|
| we | pronombre | ise | We are going home. Ise tikuluta kunyumba. |
|---|
| they | pronombre | iwo | They are at school. Iwo ŵali ku sukulu. |
|---|
| what | pronombre | vichi | What do you want? Ukukhumba vichi? |
|---|
| where | adverbio | nkhu | Where is your house? Nyumba yako yiri nkhu? |
|---|
| when | adverbio | pawuli | When will you come? Ukwizenge pawuli? |
|---|
| who | pronombre | njani | Who is that person? Ni njani munthu yura? |
|---|
| why | adverbio | chifukwa wuli | Why are you sad? Chifukwa wuli uli wachitima? |
|---|
| how | adverbio | uli | How are you today? Uli uli muhanya uno? |
|---|
| to be | verbo | kuŵa | She will be happy. Wazamkuŵa wakukondwa. |
|---|
| to do | verbo | kuchita | We do our work. Tikuchita ntchito yithu. |
|---|
| to go | verbo | kuluta | They go to town. Iwo ŵakuluta ku tawuni. |
|---|
| to come | verbo | kwiza | Please come tomorrow morning. Chonde, wizani namachero mlenji. |
|---|
| to see | verbo | kuwona | I see the mountain. Nikuona phiri. |
|---|
| to know | verbo | kumanya | I know his name. Nikumanya zina lake. |
|---|
| to think | verbo | kughanaghana | We think about life. Tikughanaghana za umoyo. |
|---|
| to want | verbo | kukhumba | I want some water. Nkhukhumba maji ghanyake. |
|---|
| to need | verbo | kukhumba | We need more food. Tikukhumba chakurya chinandi. |
|---|
| to make | verbo | kupanga | They make good bread. Iwo ŵakupanga chingwa chiwemi. |
|---|
| to take | verbo | kutora | Take the book home. Tora buku kuluta nalo kunyumba. |
|---|
| to give | verbo | kupeleka | Give me the book. Nipe buku. |
|---|
| to say | verbo | kuyowoya | Do not say that. Ungayowoyanga nthena yayi. |
|---|
| to ask | verbo | kufumba | Ask the teacher now. Fumbani msambizgi sono. |
|---|
| to find | verbo | kusanga | I found my book. Nasanga buku lane. |
|---|
| to look | verbo | kuwona | Look at the sky. Wona kuchanya. |
|---|
| to use | verbo | kugwiliskira ntchito | We use this table. Tikugwiliskira ntchito tebulo ili. |
|---|
| to work | verbo | kugwira ntchito | They work every day. Iwo ŵakugwira ntchito zuŵa lililose. |
|---|
| to eat | verbo | kurya | Children eat rice here. Ŵana ŵakurya mpunga pano. |
|---|
| to drink | verbo | kumwa | I drink tea daily. Nikumwa tiyi zuŵa lililose. |
|---|
| to sleep | verbo | kugona | The child sleeps well. Mwana wakugona makora. |
|---|
| to walk | verbo | kwenda | We walk to school. Tikwenda ku sukulu. |
|---|
| to run | verbo | kuchimbira | Boys run very fast. Ŵanyamata ŵakuchimbira mwaluŵiro chomene. |
|---|
| to read | verbo | kuŵazga | I read this book. Nikuŵazga buku ili. |
|---|
| to write | verbo | kulemba | She writes a letter. Wakulemba kalata. |
|---|
| to speak | verbo | kuyowoya | They speak Tumbuka well. Iwo ŵakuyowoya Chitumbuka makora. |
|---|
| to listen | verbo | kupulika | Listen to the teacher. Pulikizgani msambizgi. |
|---|
| to hear | verbo | kupulika | I hear the music. Nkhupulika sumu. |
|---|
| to buy | verbo | kugura | We buy fresh fish. Tikugura somba ziphya. |
|---|
| to sell | verbo | kuguliska | They sell fruit here. Iwo ŵakuguliska vipambi pano. |
|---|
| to pay | verbo | kulipira | I pay the money. Nakulipira ndalama. |
|---|
| to help | verbo | kovwira | Please help the child. Chonde, vwirani mwana. |
|---|
| to love | verbo | kutemwa | I love my family. Nkhutemwa banja lane. |
|---|
| to live | verbo | kukhala | We live in town. Tikukhala mu tawuni. |
|---|
| to die | verbo | kufwa | Old trees die slowly. Miti yakale yikufwa pachokopachoko. |
|---|
| to learn | verbo | kusambira | Children learn at school. Ŵana ŵakusambira ku sukulu. |
|---|
| to teach | verbo | kusambizga | They teach young children. Iwo ŵakusambizga ŵana ŵachoko. |
|---|
| to open | verbo | kujura | Open the door now. Jura muryango sono. |
|---|
| to close | verbo | kujara | Close the window please. Jara windo chonde. |
|---|
| person | sustantivo | munthu | That person is kind. Munthu yura ngwa lusungu. |
|---|
| man | sustantivo | mfumu | The man is tall. Mfumu njitali. |
|---|
| woman | sustantivo | mwanakazi | The woman is singing. Mwanakazi wakwimba. |
|---|
| child | sustantivo | mwana | The child is sleeping. Mwana wakugona. |
|---|
| boy | sustantivo | mwana mwanalume | The boy runs fast. Mwana mwanalume wakuchimbira luŵiro. |
|---|
| girl | sustantivo | mwana mwanakazi | The girl is reading. Mwana mwanakazi wakuŵazga. |
|---|
| family | sustantivo | banja | My family is large. Banja lane likuru. |
|---|
| mother | sustantivo | nyina | My mother is cooking. Nyina wakuphika. |
|---|
| father | sustantivo | wiske | My father is working. Wiske wakugwira ntchito. |
|---|
| friend | sustantivo | mubwezi | He is my friend. Iyo ni mubwezi wane. |
|---|
| house | sustantivo | nyumba | The house is new. Nyumba njiphya. |
|---|
| home | sustantivo | kunyumba | We are going home. Tikuluta kunyumba. |
|---|
| school | sustantivo | sukulu | The school is nearby. Sukulu yiri pafupi. |
|---|
| city | sustantivo | tawuni | This city is busy. Tawuni iyi yili na ntchito zinandi. |
|---|
| country | sustantivo | charu | Our country is beautiful. Charu chithu ntchiwemi. |
|---|
| world | sustantivo | charu | The world is large. Charu ntchikuru. |
|---|
| room | sustantivo | chipinda | The room is clean. Chipinda ntchakutowa. |
|---|
| time | sustantivo | nyengo | Time passes very quickly. Nyengo yikumara mwaluŵiro chomene. |
|---|
| day | sustantivo | zuŵa | Today is a good day. Muhanya uno ni zuŵa liwemi. |
|---|
| night | sustantivo | usiku | The night is cold. Usiku ngwakuzizima. |
|---|
| morning | sustantivo | mlenji | This morning is cold. Mlenji uwu ngwakuzizima. |
|---|
| evening | sustantivo | mise | Come here this evening. Wiza pano mise iyi. |
|---|
| week | sustantivo | sabata | I will come next week. Nizamkwiza sabata yikwiza. |
|---|
| month | sustantivo | mwezi | This month is busy. Mwezi uwu ngwakusuzga. |
|---|
| year | sustantivo | chaka | This year is different. Chaka ichi ntchakupambana. |
|---|
| today | adverbio | muhanya uno | I am busy today. Ndili wakutangwanika muhanya uno. |
|---|
| tomorrow | adverbio | namachero | We will travel tomorrow. Tilutenge namachero. |
|---|
| yesterday | adverbio | mayiro | He came yesterday morning. Iyo wakiza mayiro mlenji. |
|---|
| now | adverbio | sono | Come here now. Wiza pano sono. |
|---|
| sun | sustantivo | zuŵa | The sun is hot. Zuŵa likotcha. |
|---|
| moon | sustantivo | mwezi | The moon is bright. Mwezi ukuŵala. |
|---|
| star | sustantivo | nyenyezi | The star is bright. Nyenyezi yikuŵala. |
|---|
| sky | sustantivo | kuchanya | The sky is blue. Kuchanya nkhabuluu. |
|---|
| earth | sustantivo | charu | The earth is round. Charu ntchakuzingilizga. |
|---|
| fire | sustantivo | moto | The fire is hot. Moto ngwakotcha. |
|---|
| water | sustantivo | maji | The water is cold. Maji ngakuzizima. |
|---|
| rain | sustantivo | vura | The rain is falling. Vura yikulokwa. |
|---|
| wind | sustantivo | mphepo | The wind is strong. Mphepo njankhongono. |
|---|
| tree | sustantivo | mti | The tree is tall. Mti ngutali. |
|---|
| flower | sustantivo | maluwa | The flower is beautiful. Maluwa ngawemi. |
|---|
| mountain | sustantivo | phiri | That mountain is high. Phiri lira ntchitali. |
|---|
| river | sustantivo | mronga | The river is wide. Mronga ngukuru. |
|---|
| sea | sustantivo | nyanja | The sea is far. Nyanja yiri kutali. |
|---|
| food | sustantivo | chakurya | The food is ready. Chakurya chanjira. |
|---|
| bread | sustantivo | chingwa | I bought fresh bread. Nagura chingwa chiphya. |
|---|
| rice | sustantivo | mpunga | The rice is cooking. Mpunga ukuphika. |
|---|
| meat | sustantivo | nyama | The meat smells good. Nyama yikununkhira makora. |
|---|
| fish | sustantivo | somba | We are eating fish. Tikurya somba. |
|---|
| egg | sustantivo | sumbi | The egg is broken. Sumbi laphyoka. |
|---|
| milk | sustantivo | mkaka | The milk is warm. Mkaka ngwakufunda. |
|---|
| fruit | sustantivo | chipambi | This fruit is sweet. Chipambi ichi ntchakunowa. |
|---|
| tea | sustantivo | tiyi | She drinks hot tea. Wakumwa tiyi wakotcha. |
|---|
| coffee | sustantivo | khofi | I like hot coffee. Nkhutemwa khofi wakotcha. |
|---|
| head | sustantivo | mutu | My head hurts today. Mutu wane ukupweteka muhanya uno. |
|---|
| eye | sustantivo | jiso | Her eye is red. Jiso lake lituŵira. |
|---|
| ear | sustantivo | khutu | My ear hurts. Khutu lane likupweteka. |
|---|
| mouth | sustantivo | mulomo | Open your mouth wide. Jura mulomo wako chomene. |
|---|
| nose | sustantivo | mphuno | My nose is cold. Mphuno yane njakuzizima. |
|---|
| hand | sustantivo | woko | Wash your hand now. Samba woko lwako sono. |
|---|
| foot | sustantivo | lundi | My foot hurts. Lundi lane likupweteka. |
|---|
| heart | sustantivo | mtima | His heart is strong. Mtima wake ngwankhongono. |
|---|
| name | sustantivo | zina | Your name is beautiful. Zina lako nliwemi. |
|---|
| book | sustantivo | buku | This book is new. Buku ili nliphya. |
|---|
| word | sustantivo | mazgu | That word is difficult. Lizgu lira lakusuzga. |
|---|
| language | sustantivo | chiyowoyero | Tumbuka is a language. Chitumbuka ni chiyowoyero. |
|---|
| money | sustantivo | ndalama | I need money today. Nkhukhumba ndalama muhanya uno. |
|---|
| work | sustantivo | ntchito | This work is hard. Ntchito iyi njakusuzga. |
|---|
| love | sustantivo | chitemwa | Love is very important. Chitemwa ntchakukhumbikwa chomene. |
|---|
| music | sustantivo | sumu | The music is beautiful. Sumu njiwemi. |
|---|
| story | sustantivo | nkhani | Tell me a story. Niphalire nkhani. |
|---|
| way | sustantivo | nthowa | This way is easier. Nthowa iyi njipusu. |
|---|
| thing | sustantivo | chinthu | That thing is heavy. Chinthu chira ntchikuru. |
|---|
| life | sustantivo | umoyo | Life is not easy. Umoyo ngwa chipusu yayi. |
|---|
| door | sustantivo | muryango | The door is open. Muryango wajuka. |
|---|
| table | sustantivo | tebulo | The table is clean. Tebulo ndakutowa. |
|---|
| chair | sustantivo | mpando | The chair is broken. Mpando waphyoka. |
|---|
| car | sustantivo | galimoto | The car is fast. Galimoto yikuchimbira. |
|---|
| good | adjetivo | wemi | This food is good. Chakurya ichi ntchiwemi. |
|---|
| bad | adjetivo | uheni | That road is bad. Nthowa yira njiheni. |
|---|
| big | adjetivo | kuru | We have a big house. Tili na nyumba yikuru. |
|---|
| small | adjetivo | choko | The child is small. Mwana ngwachoko. |
|---|
| new | adjetivo | phya | I bought a new book. Nagura buku liphya. |
|---|
| old | adjetivo | kale | That house is old. Nyumba yira njakale. |
|---|
| long | adjetivo | tali | The road is long. Nthowa njitali. |
|---|
| short | adjetivo | pfupi | This rope is short. Chingwe ichi ntchifupi. |
|---|
| high | adjetivo | tali | That mountain is high. Phiri lira ntchitali. |
|---|
| low | adjetivo | pasi | The wall is low. Luŵaza ndapasi. |
|---|
| hot | adjetivo | kotcha | The tea is hot. Tiyi wakotcha. |
|---|
| cold | adjetivo | zizima | The water is cold. Maji ngakuzizima. |
|---|
| happy | adjetivo | wakukondwa | The children are happy. Ŵana ŵakukondwa. |
|---|
| sad | adjetivo | wachitima | She feels sad today. Wali wachitima muhanya uno. |
|---|
| beautiful | adjetivo | wemi | The flower is beautiful. Luwa nliwemi. |
|---|
| easy | adjetivo | chipusu | This work is easy. Ntchito iyi njakupusu. |
|---|
| hard | adjetivo | kusuzga | This question is hard. Fumbo ili nlakusuzga. |
|---|
| fast | adjetivo | mwaluŵiro | That car is fast. Galimoto yira yikuchimbira mwaluŵiro. |
|---|
| slow | adjetivo | pachokopachoko | The old man walks slow. Mfumu yakale yikwenda pachokopachoko. |
|---|
| right | adjetivo | unenesko | Your answer is right. Zgoro lako ndunenesko. |
|---|
| wrong | adjetivo | uheni | That answer is wrong. Zgoro lira ndiheni. |
|---|
| important | adjetivo | chakukhumbikwa | This book is important. Buku ili ntchakukhumbikwa. |
|---|
| true | adjetivo | unenesko | His story is true. Nkhani yake njunenesko. |
|---|
| full | adjetivo | zura | The cup is full. Nkhombo yazura. |
|---|
| empty | adjetivo | pachoko | The room is empty. Chipinda chilije kanthu. |
|---|
| young | adjetivo | mwana | The boy is young. Mwana mwanalume ngwachoko. |
|---|
| strong | adjetivo | wankhongono | That man is strong. Mfumu yira njankhongono. |
|---|
| weak | adjetivo | wambura nkhongono | The child is weak. Mwana walije nkhongono. |
|---|
| red | adjetivo | tuŵira | The flower is red. Luwa lituŵira. |
|---|
| blue | adjetivo | buluu | The sky is blue. Kuchanya nkhabuluu. |
|---|
| green | adjetivo | biribiri | The grass is green. Uteka mbiribiri. |
|---|
| black | adjetivo | fita | The dog is black. Nkhumba yifita. |
|---|
| white | adjetivo | tuŵa | The shirt is white. Malaya ngatuŵa. |
|---|
| yes | interjección | enya | Yes, I am ready. Enya, ndanjira. |
|---|
| no | interjección | yayi | No, I do not know. Yayi, nkhumanya yayi. |
|---|
| not | adverbio | yayi | I am not tired. Ndaneta yayi. |
|---|
| and | conjunción | na | Mother and father are here. Nyina na wiske ŵali pano. |
|---|
| or | conjunción | panji | Tea or coffee is fine. Tiyi panji khofi vyose viwemi. |
|---|
| but | conjunción | kweni | I came, but he left. Niza, kweni iyo waluta. |
|---|
| if | conjunción | usange | If you come, I stay. Usange ukwiza, nikhalenge. |
|---|
| because | conjunción | chifukwa | I stayed because it rained. Nkakhala chifukwa kukawa vura. |
|---|
| with | preposición | na | I came with my friend. Niza na mubwezi wane. |
|---|
| without | preposición | kwambura | He left without money. Iyo waluta kwambura ndalama. |
|---|
| for | preposición | kwa | This gift is for you. Chawanangwa ichi ntchako. |
|---|
| from | preposición | kufuma | I came from town. Niza kufuma ku tawuni. |
|---|
| to | preposición | ku | We walked to school. Tikwenda ku sukulu. |
|---|