| guåhu | Pronomen | I | Guåhu gaige pä'go. I am here now. |
|---|
| hagu | Pronomen | you | Hagu che'lu-hu. You are my friend. |
|---|
| hita | Pronomen | we | Hita manchocho' todo dia. We work every day. |
|---|
| siha | Pronomen | they | Gaige siha gi eskuela. They are at school. |
|---|
| håfa | Pronomen | what | Håfa na'an-mu? What is your name? |
|---|
| månu | Adverb | where | Månu i guma'? Where is the house? |
|---|
| ngåai | Adverb | when | Ngåai unguåtu? When will you come? |
|---|
| håyi | Pronomen | who | Håyi enao na taotao? Who is that person? |
|---|
| sa håfa | Adverb | why | Sa håfa na triste hao? Why are you sad? |
|---|
| tai håfa | Adverb | how | Tai håfa un tungo'? How do you know? |
|---|
| guaha | Verb | to have | Guaha lepblo-ku. I have a book. |
|---|
| falagu | Verb | to go | Manfalagu hita gi eskuela. We go to school. |
|---|
| guåtu | Verb | to come | Guåtu gi guma'-hu. Come to my house. |
|---|
| li'e' | Verb | to see | Hu li'e' i pilan. I see the moon. |
|---|
| tungo' | Verb | to know | Hu tungo' enao na estoria. I know that story. |
|---|
| malago' | Verb | to want | Malago'-hu hanom. I want some water. |
|---|
| fåtinas | Verb | to make | Manfåtinas siha bonitu na pan. They make good bread. |
|---|
| chule' | Verb | to take | Chule' i lepblo guato gi gima'. Take the book home. |
|---|
| na'i | Verb | to give | Na'i yo' i lepblo. Give me the book. |
|---|
| sangan | Verb | to say | Sangan claro i na'an-mu. Say your name clearly. |
|---|
| aisa | Verb | to ask | Aisa i ma'estra pä'go. Ask the teacher now. |
|---|
| atan | Verb | to look | Atan i langet. Look at the sky. |
|---|
| chocho' | Verb | to work | Manchocho' siha kada manana. They work every morning. |
|---|
| kånno' | Verb | to eat | Kumåkånno' hita hinas kada dia. We eat rice daily. |
|---|
| gimen | Verb | to drink | Gimen i mangek na hanom pä'go. Drink cold water now. |
|---|
| maigo' | Verb | to sleep | Mumaigo' yanå-ña i patgon. The child sleeps early. |
|---|
| chochogue | Verb | to walk | Manchochogue hita gi eskuela. We walk to school. |
|---|
| falågu | Verb | to run | Manfalågu båba i palåo'an. The boy runs fast. |
|---|
| lese | Verb | to read | Hu lese este na lepblo. I read this book. |
|---|
| tugi' | Verb | to write | Tugi' i na'an-mu guini. Write your name here. |
|---|
| fino' | Verb | to speak | Manfino' CHamoru maolek siha. They speak Chamorro well. |
|---|
| hungok | Verb | to listen | Hungok i ma'estra. Listen to the teacher. |
|---|
| hungok | Verb | to hear | Hu hungok i musika. I hear the music. |
|---|
| gåsta | Verb | to buy | Mangåsta hita fresku na guihan. We buy fresh fish. |
|---|
| ayuda | Verb | to help | Ayuda si nanå-mu idagge. Help your mother today. |
|---|
| guiya | Verb | to love | Hu guiya i familian-hu. I love my family. |
|---|
| måtai | Verb | to die | Måtai i amko' na lahi. The old man died. |
|---|
| fananå'gue | Verb | to learn | Manfananå'gue i famagu'on gi eskuela. Children learn at school. |
|---|
| na'gue' | Verb | to teach | Ha na'gue' siha i famagu'on. They teach the children. |
|---|
| abri | Verb | to open | Abri gui slowly i petta. Open the door slowly. |
|---|
| serra | Verb | to close | Serra i petta pä'go. Close the door now. |
|---|
| taotao | Substantiv | person | Månnge' enao na taotao. That person is kind. |
|---|
| låhi | Substantiv | man | Atto i låhi. The man is tall. |
|---|
| palao'an | Substantiv | woman | Måkchas i palao'an. The woman is strong. |
|---|
| patgon | Substantiv | child | Mumaigo' i patgon. The child is sleeping. |
|---|
| patgon låhi | Substantiv | boy | Manfalågu gi halom i patgon låhi. The boy runs outside. |
|---|
| patgon palao'an | Substantiv | girl | Maolek ha lese i patgon palao'an. The girl reads well. |
|---|
| familia | Substantiv | family | Dångkolo i familian-hu. My family is large. |
|---|
| nanå | Substantiv | mother | Ha kukå i hinas si nanå-hu. My mother cooks rice. |
|---|
| tatå | Substantiv | father | Manchocho' guini si tatå-hu. My father works here. |
|---|
| amigu | Substantiv | friend | |
|---|
| guma' | Substantiv | house | Nuebu i guma'. The house is new. |
|---|
| gima' | Substantiv | home | Manfalagu hita para gima'. We are going home. |
|---|
| eskuela | Substantiv | school | Hånear i eskueva. The school is nearby. |
|---|
| siudåt | Substantiv | city | Dångkolo este na siudåt. This city is big. |
|---|
| kalle | Substantiv | street | Ancho i kalle. The street is long. |
|---|
| kuåtto | Substantiv | room | Dikike' i kuåtto. The room is small. |
|---|
| tiempo | Substantiv | time | Malisngon i tiempo. Time moves very quickly. |
|---|
| dia | Substantiv | day | Mauleg na dia idagge. Today is a good day. |
|---|
| puenge | Substantiv | night | Mañaina i puenge. The night is quiet. |
|---|
| manåna | Substantiv | morning | Mangkek este na manåna. This morning is cool. |
|---|
| pues tåtde | Substantiv | evening | |
|---|
| simåna | Substantiv | week | Månggon este na simåna. This week is busy. |
|---|
| mes | Substantiv | month | Månggon i siguente na mes. Next month is busy. |
|---|
| såkkan | Substantiv | year | Importånte este na såkkan. This year is important. |
|---|
| idagge | Adverb | today | Hu chocho' idagge ha'. I work today only. |
|---|
| agupa' | Adverb | tomorrow | Manfalagu hita agupa'. We will go tomorrow. |
|---|
| nigue' | Adverb | yesterday | |
|---|
| pä'go | Adverb | now | Guåtu guini pä'go. Come here now. |
|---|
| atdao | Substantiv | sun | Mångotgot i atdao. The sun is hot. |
|---|
| pilan | Substantiv | moon | Manmetgot i pilan. The moon is bright. |
|---|
| pulan | Substantiv | star | Manmetgot enao na pulan. That star is bright. |
|---|
| langet | Substantiv | sky | Asules i langet. The sky is blue. |
|---|
| tano' | Substantiv | earth | I tano' i gima'-ta. The earth is our home. |
|---|
| guafi | Substantiv | fire | Mångotgot i guafi. The fire is hot. |
|---|
| hanom | Substantiv | water | Mangkek i hanom. The water is cold. |
|---|
| uchan | Substantiv | rain | Måkchas i uchan. The rain is strong. |
|---|
| pånglao | Substantiv | wind | Måkchas i pånglao. The wind is strong. |
|---|
| tronkon | Substantiv | tree | Atto i tronkon. The tree is tall. |
|---|
| flores | Substantiv | flower | Bonita i flores. The flower is beautiful. |
|---|
| såso' | Substantiv | mountain | Tåya' i såso'. The mountain is high. |
|---|
| tasi | Substantiv | sea | Mametgot i tasi. The sea is calm. |
|---|
| na'taotao | Substantiv | food | |
|---|
| pan | Substantiv | bread | Fresku i pan. The bread is fresh. |
|---|
| hinas | Substantiv | rice | Mångotgot i hinas. The rice is hot. |
|---|
| gå'ga' | Substantiv | meat | |
|---|
| guihan | Substantiv | fish | Fresku i guihan. The fish is fresh. |
|---|
| åggai | Substantiv | egg | Mapoka' i åggai. The egg is broken. |
|---|
| leche | Substantiv | milk | Mangkek i leche. The milk is cold. |
|---|
| fruta | Substantiv | fruit | Mames este na fruta. This fruit is sweet. |
|---|
| té | Substantiv | tea | Mångotgot i té. The tea is hot. |
|---|
| kåfe | Substantiv | coffee | Måkchas i kåfe. The coffee is strong. |
|---|
| ilao | Substantiv | head | |
|---|
| måtå | Substantiv | eye | |
|---|
| talanga | Substantiv | ear | |
|---|
| pachot | Substantiv | mouth | Abri i pachot-mu. Open your mouth wide. |
|---|
| agaga' | Substantiv | nose | |
|---|
| kanåi | Substantiv | hand | |
|---|
| acha' | Substantiv | foot | |
|---|
| korason | Substantiv | heart | |
|---|
| na'an | Substantiv | name | Maria i na'an-hu. My name is Maria. |
|---|
| lepblo | Substantiv | book | Nuebu este na lepblo. This book is new. |
|---|
| palåbra | Substantiv | word | Importånte enao na palåbra. That word is important. |
|---|
| fino' | Substantiv | language | Månnge' na fino' i CHamoru. Chamorro is a language. |
|---|
| salåppe' | Substantiv | money | |
|---|
| chocho' | Substantiv | work | Metgot i che'cho'-hu. My work is hard. |
|---|
| guinaiya | Substantiv | love | Importånte un dangkolo i guinaiya. Love is very important. |
|---|
| musika | Substantiv | music | Bonita i musika. The music is beautiful. |
|---|
| estoria | Substantiv | story | Magahet enao na estoria. That story is true. |
|---|
| kosas | Substantiv | thing | Nuebu enao na kosas. That thing is new. |
|---|
| lina'la' | Substantiv | life | Bonita i lina'la'. Life is beautiful. |
|---|
| petta | Substantiv | door | Mababa i petta. The door is open. |
|---|
| lamasa | Substantiv | table | |
|---|
| siyan | Substantiv | chair | Mångko' i siyan. The chair is old. |
|---|
| kåttun | Substantiv | car | |
|---|
| maolek | Adjektiv | good | Maolek este na na'taotao. This food is good. |
|---|
| ti maolek | Adjektiv | bad | Ti maolek enao na pan. That bread is bad. |
|---|
| dångkolo | Adjektiv | big | Dångkolo i guma'. The house is big. |
|---|
| dikike' | Adjektiv | small | Dikike' i kuåtto. The room is small. |
|---|
| nuebu | Adjektiv | new | |
|---|
| amko' | Adjektiv | old | Amko' enao na guma'. That house is old. |
|---|
| ancho | Adjektiv | long | |
|---|
| tago | Adjektiv | high | |
|---|
| mångotgot | Adjektiv | hot | Mångotgot i té. The tea is hot. |
|---|
| mangkek | Adjektiv | cold | Mangkek i hanom. The water is cold. |
|---|
| magof | Adjektiv | happy | Magof i patgon. The child is happy. |
|---|
| triste | Adjektiv | sad | |
|---|
| bonita | Adjektiv | beautiful | Bonita i flores. The flower is beautiful. |
|---|
| fásil | Adjektiv | easy | Fásil este na che'cho'. This work is easy. |
|---|
| metgot | Adjektiv | hard | Metgot este na che'cho'. This work is hard. |
|---|
| båba | Adjektiv | fast | |
|---|
| magåhet | Adjektiv | right | |
|---|
| importånte | Adjektiv | important | Importånte este na lepblo. This book is important. |
|---|
| magåhet | Adjektiv | true | Magåhet enao na estoria. That story is true. |
|---|
| bula | Adjektiv | full | |
|---|
| mamåhlao | Adjektiv | empty | |
|---|
| pågu | Adjektiv | young | |
|---|
| måkchas | Adjektiv | strong | |
|---|
| agaga' | Adjektiv | red | Agaga' i flores. The flower is red. |
|---|
| asules | Adjektiv | blue | Asules i langet. The sky is blue. |
|---|
| betde | Adjektiv | green | Betde i tronkon. The tree is green. |
|---|
| amariyu | Adjektiv | yellow | Amariyu i flores. The flower is yellow. |
|---|
| acha'k | Adjektiv | black | |
|---|
| åtbot | Adjektiv | white | Åtbot i leche. The milk is white. |
|---|
| hunggan | Interjektion | yes | Hunggan, prontu yu'. Yes, I am ready. |
|---|
| åhe' | Interjektion | no | Åhe', ti idagge. No, not today. |
|---|
| ti | Adverb | not | |
|---|
| yan | Konjunktion | and | Prontu i pan yan i hinas. Bread and rice are ready. |
|---|
| pat | Konjunktion | or | Mauleg i té pat i kåfe. Tea or coffee is fine. |
|---|
| lao | Konjunktion | but | |
|---|
| yanggen | Konjunktion | if | |
|---|
| sa' | Konjunktion | because | |
|---|
| yan | Präposition | with | |
|---|
| tåya' | Präposition | without | |
|---|
| para | Präposition | for | |
|---|
| ginen | Präposition | from | |
|---|
| guato | Präposition | to | |
|---|