| guåhu | местоимение | I | Guåhu gaige pä'go. I am here now. |
|---|
| hagu | местоимение | you | Hagu che'lu-hu. You are my friend. |
|---|
| hita | местоимение | we | Hita manchocho' todo dia. We work every day. |
|---|
| siha | местоимение | they | Gaige siha gi eskuela. They are at school. |
|---|
| håfa | местоимение | what | Håfa na'an-mu? What is your name? |
|---|
| månu | наречие | where | Månu i guma'? Where is the house? |
|---|
| ngåai | наречие | when | Ngåai unguåtu? When will you come? |
|---|
| håyi | местоимение | who | Håyi enao na taotao? Who is that person? |
|---|
| sa håfa | наречие | why | Sa håfa na triste hao? Why are you sad? |
|---|
| tai håfa | наречие | how | Tai håfa un tungo'? How do you know? |
|---|
| guaha | глагол | to have | Guaha lepblo-ku. I have a book. |
|---|
| falagu | глагол | to go | Manfalagu hita gi eskuela. We go to school. |
|---|
| guåtu | глагол | to come | Guåtu gi guma'-hu. Come to my house. |
|---|
| li'e' | глагол | to see | Hu li'e' i pilan. I see the moon. |
|---|
| tungo' | глагол | to know | Hu tungo' enao na estoria. I know that story. |
|---|
| malago' | глагол | to want | Malago'-hu hanom. I want some water. |
|---|
| fåtinas | глагол | to make | Manfåtinas siha bonitu na pan. They make good bread. |
|---|
| chule' | глагол | to take | Chule' i lepblo guato gi gima'. Take the book home. |
|---|
| na'i | глагол | to give | Na'i yo' i lepblo. Give me the book. |
|---|
| sangan | глагол | to say | Sangan claro i na'an-mu. Say your name clearly. |
|---|
| aisa | глагол | to ask | Aisa i ma'estra pä'go. Ask the teacher now. |
|---|
| atan | глагол | to look | Atan i langet. Look at the sky. |
|---|
| chocho' | глагол | to work | Manchocho' siha kada manana. They work every morning. |
|---|
| kånno' | глагол | to eat | Kumåkånno' hita hinas kada dia. We eat rice daily. |
|---|
| gimen | глагол | to drink | Gimen i mangek na hanom pä'go. Drink cold water now. |
|---|
| maigo' | глагол | to sleep | Mumaigo' yanå-ña i patgon. The child sleeps early. |
|---|
| chochogue | глагол | to walk | Manchochogue hita gi eskuela. We walk to school. |
|---|
| falågu | глагол | to run | Manfalågu båba i palåo'an. The boy runs fast. |
|---|
| lese | глагол | to read | Hu lese este na lepblo. I read this book. |
|---|
| tugi' | глагол | to write | Tugi' i na'an-mu guini. Write your name here. |
|---|
| fino' | глагол | to speak | Manfino' CHamoru maolek siha. They speak Chamorro well. |
|---|
| hungok | глагол | to listen | Hungok i ma'estra. Listen to the teacher. |
|---|
| hungok | глагол | to hear | Hu hungok i musika. I hear the music. |
|---|
| gåsta | глагол | to buy | Mangåsta hita fresku na guihan. We buy fresh fish. |
|---|
| ayuda | глагол | to help | Ayuda si nanå-mu idagge. Help your mother today. |
|---|
| guiya | глагол | to love | Hu guiya i familian-hu. I love my family. |
|---|
| måtai | глагол | to die | Måtai i amko' na lahi. The old man died. |
|---|
| fananå'gue | глагол | to learn | Manfananå'gue i famagu'on gi eskuela. Children learn at school. |
|---|
| na'gue' | глагол | to teach | Ha na'gue' siha i famagu'on. They teach the children. |
|---|
| abri | глагол | to open | Abri gui slowly i petta. Open the door slowly. |
|---|
| serra | глагол | to close | Serra i petta pä'go. Close the door now. |
|---|
| taotao | существительное | person | Månnge' enao na taotao. That person is kind. |
|---|
| låhi | существительное | man | Atto i låhi. The man is tall. |
|---|
| palao'an | существительное | woman | Måkchas i palao'an. The woman is strong. |
|---|
| patgon | существительное | child | Mumaigo' i patgon. The child is sleeping. |
|---|
| patgon låhi | существительное | boy | Manfalågu gi halom i patgon låhi. The boy runs outside. |
|---|
| patgon palao'an | существительное | girl | Maolek ha lese i patgon palao'an. The girl reads well. |
|---|
| familia | существительное | family | Dångkolo i familian-hu. My family is large. |
|---|
| nanå | существительное | mother | Ha kukå i hinas si nanå-hu. My mother cooks rice. |
|---|
| tatå | существительное | father | Manchocho' guini si tatå-hu. My father works here. |
|---|
| amigu | существительное | friend | |
|---|
| guma' | существительное | house | Nuebu i guma'. The house is new. |
|---|
| gima' | существительное | home | Manfalagu hita para gima'. We are going home. |
|---|
| eskuela | существительное | school | Hånear i eskueva. The school is nearby. |
|---|
| siudåt | существительное | city | Dångkolo este na siudåt. This city is big. |
|---|
| kalle | существительное | street | Ancho i kalle. The street is long. |
|---|
| kuåtto | существительное | room | Dikike' i kuåtto. The room is small. |
|---|
| tiempo | существительное | time | Malisngon i tiempo. Time moves very quickly. |
|---|
| dia | существительное | day | Mauleg na dia idagge. Today is a good day. |
|---|
| puenge | существительное | night | Mañaina i puenge. The night is quiet. |
|---|
| manåna | существительное | morning | Mangkek este na manåna. This morning is cool. |
|---|
| pues tåtde | существительное | evening | |
|---|
| simåna | существительное | week | Månggon este na simåna. This week is busy. |
|---|
| mes | существительное | month | Månggon i siguente na mes. Next month is busy. |
|---|
| såkkan | существительное | year | Importånte este na såkkan. This year is important. |
|---|
| idagge | наречие | today | Hu chocho' idagge ha'. I work today only. |
|---|
| agupa' | наречие | tomorrow | Manfalagu hita agupa'. We will go tomorrow. |
|---|
| nigue' | наречие | yesterday | |
|---|
| pä'go | наречие | now | Guåtu guini pä'go. Come here now. |
|---|
| atdao | существительное | sun | Mångotgot i atdao. The sun is hot. |
|---|
| pilan | существительное | moon | Manmetgot i pilan. The moon is bright. |
|---|
| pulan | существительное | star | Manmetgot enao na pulan. That star is bright. |
|---|
| langet | существительное | sky | Asules i langet. The sky is blue. |
|---|
| tano' | существительное | earth | I tano' i gima'-ta. The earth is our home. |
|---|
| guafi | существительное | fire | Mångotgot i guafi. The fire is hot. |
|---|
| hanom | существительное | water | Mangkek i hanom. The water is cold. |
|---|
| uchan | существительное | rain | Måkchas i uchan. The rain is strong. |
|---|
| pånglao | существительное | wind | Måkchas i pånglao. The wind is strong. |
|---|
| tronkon | существительное | tree | Atto i tronkon. The tree is tall. |
|---|
| flores | существительное | flower | Bonita i flores. The flower is beautiful. |
|---|
| såso' | существительное | mountain | Tåya' i såso'. The mountain is high. |
|---|
| tasi | существительное | sea | Mametgot i tasi. The sea is calm. |
|---|
| na'taotao | существительное | food | |
|---|
| pan | существительное | bread | Fresku i pan. The bread is fresh. |
|---|
| hinas | существительное | rice | Mångotgot i hinas. The rice is hot. |
|---|
| gå'ga' | существительное | meat | |
|---|
| guihan | существительное | fish | Fresku i guihan. The fish is fresh. |
|---|
| åggai | существительное | egg | Mapoka' i åggai. The egg is broken. |
|---|
| leche | существительное | milk | Mangkek i leche. The milk is cold. |
|---|
| fruta | существительное | fruit | Mames este na fruta. This fruit is sweet. |
|---|
| té | существительное | tea | Mångotgot i té. The tea is hot. |
|---|
| kåfe | существительное | coffee | Måkchas i kåfe. The coffee is strong. |
|---|
| ilao | существительное | head | |
|---|
| måtå | существительное | eye | |
|---|
| talanga | существительное | ear | |
|---|
| pachot | существительное | mouth | Abri i pachot-mu. Open your mouth wide. |
|---|
| agaga' | существительное | nose | |
|---|
| kanåi | существительное | hand | |
|---|
| acha' | существительное | foot | |
|---|
| korason | существительное | heart | |
|---|
| na'an | существительное | name | Maria i na'an-hu. My name is Maria. |
|---|
| lepblo | существительное | book | Nuebu este na lepblo. This book is new. |
|---|
| palåbra | существительное | word | Importånte enao na palåbra. That word is important. |
|---|
| fino' | существительное | language | Månnge' na fino' i CHamoru. Chamorro is a language. |
|---|
| salåppe' | существительное | money | |
|---|
| chocho' | существительное | work | Metgot i che'cho'-hu. My work is hard. |
|---|
| guinaiya | существительное | love | Importånte un dangkolo i guinaiya. Love is very important. |
|---|
| musika | существительное | music | Bonita i musika. The music is beautiful. |
|---|
| estoria | существительное | story | Magahet enao na estoria. That story is true. |
|---|
| kosas | существительное | thing | Nuebu enao na kosas. That thing is new. |
|---|
| lina'la' | существительное | life | Bonita i lina'la'. Life is beautiful. |
|---|
| petta | существительное | door | Mababa i petta. The door is open. |
|---|
| lamasa | существительное | table | |
|---|
| siyan | существительное | chair | Mångko' i siyan. The chair is old. |
|---|
| kåttun | существительное | car | |
|---|
| maolek | прилагательное | good | Maolek este na na'taotao. This food is good. |
|---|
| ti maolek | прилагательное | bad | Ti maolek enao na pan. That bread is bad. |
|---|
| dångkolo | прилагательное | big | Dångkolo i guma'. The house is big. |
|---|
| dikike' | прилагательное | small | Dikike' i kuåtto. The room is small. |
|---|
| nuebu | прилагательное | new | |
|---|
| amko' | прилагательное | old | Amko' enao na guma'. That house is old. |
|---|
| ancho | прилагательное | long | |
|---|
| tago | прилагательное | high | |
|---|
| mångotgot | прилагательное | hot | Mångotgot i té. The tea is hot. |
|---|
| mangkek | прилагательное | cold | Mangkek i hanom. The water is cold. |
|---|
| magof | прилагательное | happy | Magof i patgon. The child is happy. |
|---|
| triste | прилагательное | sad | |
|---|
| bonita | прилагательное | beautiful | Bonita i flores. The flower is beautiful. |
|---|
| fásil | прилагательное | easy | Fásil este na che'cho'. This work is easy. |
|---|
| metgot | прилагательное | hard | Metgot este na che'cho'. This work is hard. |
|---|
| båba | прилагательное | fast | |
|---|
| magåhet | прилагательное | right | |
|---|
| importånte | прилагательное | important | Importånte este na lepblo. This book is important. |
|---|
| magåhet | прилагательное | true | Magåhet enao na estoria. That story is true. |
|---|
| bula | прилагательное | full | |
|---|
| mamåhlao | прилагательное | empty | |
|---|
| pågu | прилагательное | young | |
|---|
| måkchas | прилагательное | strong | |
|---|
| agaga' | прилагательное | red | Agaga' i flores. The flower is red. |
|---|
| asules | прилагательное | blue | Asules i langet. The sky is blue. |
|---|
| betde | прилагательное | green | Betde i tronkon. The tree is green. |
|---|
| amariyu | прилагательное | yellow | Amariyu i flores. The flower is yellow. |
|---|
| acha'k | прилагательное | black | |
|---|
| åtbot | прилагательное | white | Åtbot i leche. The milk is white. |
|---|
| hunggan | междометие | yes | Hunggan, prontu yu'. Yes, I am ready. |
|---|
| åhe' | междометие | no | Åhe', ti idagge. No, not today. |
|---|
| ti | наречие | not | |
|---|
| yan | союз | and | Prontu i pan yan i hinas. Bread and rice are ready. |
|---|
| pat | союз | or | Mauleg i té pat i kåfe. Tea or coffee is fine. |
|---|
| lao | союз | but | |
|---|
| yanggen | союз | if | |
|---|
| sa' | союз | because | |
|---|
| yan | предлог | with | |
|---|
| tåya' | предлог | without | |
|---|
| para | предлог | for | |
|---|
| ginen | предлог | from | |
|---|
| guato | предлог | to | |
|---|